گذشته فقط تورات و انجيل به صورتى كه باقى ماندهاند از معاد سخن گفتهاند ولى كاملًا به طور اجمال ، اما در قرآن اين بحث خيلى زياد تعقيب شده و آيات زيادى در اين باره نازل گشته است .
همانطور كه ديديم از نخستين سوره نازل شده ، قرآن بر اين مطلب تكيه شده و مسأله آخرت و قيامت و معاد و بهشت و جهنم به عنوان ضامن اجراى احكام اسلام مطرح شده است . بايد توجه داشت كه در اسلام به منظور ضمانت اجراى فرامين و دستورات علاوه بر مجازاتهاى دنيوى از قبيل ديات و حدود و قصاص و تعزيرات ، به مجازاتهاى خدايى هم زياد تكيه شده است . حتى اگر بخواهيم از حيث اهميت درجه بندى كنيم ، بايد ثوابها و عذابهاى اخروى را درجه يك و عذابهاى دنيوى خدا را درجه دو و مجازتهاى بشرى را درجه سه به شمار آوريم ، البته منظور از عذابهاى دنيوى همان گرفتارىهايى است كه مردمان بد در نتيجه كارهاى زشت خويش سرانجام گرفتار آنها مىشوند ؛ مانند فرعون ، شدّاد و قارون و كفّار قريش و . . . .
مسأله آخرت و معاد در قرآن بيشتر از نظر پاداش نيكوكاران و كيفر بدكاران و عاصيان مطرح مىشود ، اكنون نگاه گذرايى به آيات ذكر شده مىافكنيم :
آيات دوازده ، سيزده و چهارده مربوط به عذاب اخروى است ؛ آيات پانزده و شانزده با اشاره و يادآورى يك داستان ، به عذاب دنيوى اعمال انسانى توجه مىدهد و آيات هفده و هيجده مجدداً به عذاب آخرت و روز رستاخيز مربوط است .
اين آيات در رابطه با رستاخيز از چند چيز نام مىبرند :
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 397
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٩٧