برچيديم و خودش را عبرت جهانيان و آيندگان قرار داديم .
پس شما اگر نافرمانى كنيد چگونه خود را حفظ و حراست خواهيد كرد ؟ روزى كه از شدت عذاب و گرفتارى بچه را پير و آسمان را منشق خواهد كرد ، و بدانيد كه وعده خداوند عملى خواهد شد .
اينها كه گفته شد پند و اندرز است براى كسى كه بخواهد راهى به سوى خدا داشته باشد .
آيات اين بخش پيرامون معاد سخن مىگويد . در نخستين سوره نيز يعنى سوره علق ، با تعبير إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى از جهان پس از مرگ سخن گفته شد و همچنين در آيه سَنَدْعُ الزَّبَانِية سخن از معاد رفت و به زبانية يعنى موكلين آتش جهنم اشاره شد ؛ در اين سوره هم اين آيات درباره جهان پس از مرگ نازل شدهاند .
در موضوع معاد سخن فراوان گفته شده و ما در اين جا به مناسبت آيات مباركه اشاره مختصرى به آن مىكنيم .
بايد گفت تاريخ آغاز بحث معاد را نمىتوان به طور دقيق تعيين كرد و هر چه تلاش كنيم كه بفهميم اين تفكر از چه زمانى وارد فرهنگ بشر شده است موفق نخواهيم شد جز آنكه بگوييم : تاريخ اين بحث با تاريخ بشريت شروع شده است ؛ زيرا طبيعى است كه بگوييم روزى كه بشر متفكر و انديشمند در روى زمين به وجود آمد اين سؤال برايش مطرح شد : « از كجا آمدهام ؟ آمدنم بهر چه بود ؟ به كجا مىروم ؟ » ؛ زيرا هر كسى مىخواهد آغاز و انجام خود و كار خود را بداند . انسان آنچه به چشم خود مىديد مرگ بود ؛ اما آيا با مرگ همه چيز تمام مىشود ؟ يا جهانى پس از مرگ وجود دارد ؟ و در اين
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٩٥