مفردات
« ادنى » : اسم تفضيل من الدنوّ ؛ به معنى قرب و نزديكى ؛
« واللهُ يقدّر الليلَ و النهارَ » : اى يعلم قدر الليل و النهار ؛ يعنىاندازه شب و روزرا مىداند .
« تاب عليكم » : رجع اليكم و انعطف رحمتُه عليكم بِبَسْطِ رَحمتِه عليكم و رفعِ بَعضِ التكاليفِ منكم و التخفيفِ فيكم ، و معناه قبولُ تَوبَتِهم .
سخنى در تاريخ نزول اين آيه
مفسران همه متفقاند كه تاريخ نزول اين آيه با تاريخ نزول آيات سابق فرق داشته است ، اما در تعيين مقدار اين فاصله زمانى اختلاف است . برخى هيجده ماه يا يك سال و برخى ديگر ده سال يا بيشتر گفتهاند . و نيز اختلاف است در اين كه اين آيه مكى است و پيش از هجرت حضرت رسول اكرم ( ص ) نازل شده است ، يا مدنى است و پس از هجرت در مدينه نازل گشته است .
مرحوم علامه طباطبايى در تفسير خود قول اخير را ترجيح مىدهد و دستور ايتاى زكات را دليل بر اين مطالب مىگيرد ؛ زيرا زكات در مدينه واجب شده است « 1 » و توجيه ديگر را رد مىكند . در هر صورت آنچه مسلم است اين آيه مباركه همزمان با آيات پيش نازل نشده است .
تفسير آيه
از اين آيه استفاده مىشود كه رسول الله ( ص ) پس از نزول آيات سابق گاهى دو سوم شب ، كه از نصف بيشتر است و گاهى نصف شب
هامش
( 1 ) . طباطبايى ، الميزان ، ج 20 ، ص 74 .