چنين كند ، و آنگاه كه زمين كشيده و گسترده شود ، و مردگانى را كه در دل دارد بيرون افكند و از آنها تهى شود ، و پروردگارش را فرمان برد و سزد كه چنين كند ، آنگاه كه اين حوادث رخ دهد رستاخيز بر پا مىشود .
همانطور كه ميبينيد ، در تمام اين آيات خداوند ميفرمايد : در نشئه آخرت ، بساط اين دنيا برچيده خواهد شد و همه چيز به هم مىخورد .
فَكَانَتْ وَرْدَة كَالدِّهَانِ
« ورده » ، يعنى گل سرخ . الآن رنگ آسمان آبى ديده مىشود ، ولى روز قيامت رنگش عوض مىشود و مانند قرمز آتشى ديده مىشود ؛ رنگ آسمان عين گل قرمز مىشود .
زمخشرى ميگويد : دِهان ، جمع دهن ، به معناى روغن زيتون و يا به معناى « ما يدْهَنُ به » است ؛ يعنى روغنى كه با آن بدن يا اشياء را چرب مىكنند . « 1 » بعضى تفاسير اشاره كردهاند كه معناى آيه اين است كه هنگام قيامت آسمان قرمز و مانند روغن سيال خواهد شد . الميزان و برخى تفاسير ديگر گفتهاند : دِهان به معناى چرم قرمز است ؛ يعنى آسمان مانند چرم دباغى شده ، قرمز و گلگون مىشود . « 2 » كشاف نيز اين قول را به عنوان قول سوم آورده ، ولى با « قيل » تعبير كرده است . « 3 »
آنچه مسلماً از اين آيات به دست مىآيد اين است كه اولًا آسمان
هامش
( 1 ) . زمخشرى ، الكشاف ، ج 4 ، ص 449 .
( 2 ) . طباطبائى ، الميزان ، ج 19 ، ص 107 .
( 3 ) . زمخشرى ، الكشاف ، ج 4 ، ص 449 .