هر كه در آسمانها و زمين است همواره حاجت خود را از او ميطلبد ، زيرا از هر جهت به وى نيازمند است . هر روز ( و هر زمان ) خداوند در كارى بديع است غير از كارهاى گذشته و آينده . پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار ميكنيد ؟
در سوره الرحمن چند روال و سياق وجود دارد . تا اينجا خداوند نعمتها را يكى يكى ميشمارد و پس از ذكر نعمتها ، انس و جن را به خاطر غفلت از نعمتها و انكار آنها سرزنش مينمايد . اما از اين آيات به بعد ، روال و سياق عوض مىشود . از اينجا به بعد ، ديگر صحبت از نعمت نيست . به عبارت ديگر تا اينجا مربوط به نشئه دنيا بود و نعمتهاى دنيايى ، ولى از اينجا به بعد مربوط به نشئه آخرت و مسائل مربوط به حساب و كتاب اعمال و پاداشها و عقابها است . در آيات پايانى سوره نيز يك بار ديگر سياق و موضوعات عوض مىشود .
يسْأَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
يسْألُ يعنى يطْلُبُ . هر كسى كه در آسمانها و زمين است از خداوند طلب مىكند . چه چيز را طلب مىكند ؟ چيزهاى مورد احتياج خود را . موجودات ، چه به زبان حال و چه به زبان گفتارى ، نيازمنديهاى خود را در حدوث يا در بقاء از خداوند طلب مىكنند و اين درخواست و طلب از خداوند منحصر به انسانها و زبان گفتارى نيست ، بلكه تمام موجودات ، با زبان حال ، همواره در حال خواهش و طلب احتياجات خود هستند . البته در آيه به « مَن » تعبير شده است و « مَنْ » براى صاحبان عقل و شعور به كار ميرود . از آنجا كه در اين سوره ، خطاب خداوند به انس و جن و موجودات با شعور است ، تعبير به « مَن » كرده است و الّا
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 330
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٣٠