آيات بيست و شش الى بيست و هشت
كُلُّ مَنْ عَلَيهَا فَانٍ * وَيبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ * فَبِأَي آلَاء رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
هر كه روى زمين است [ از جنّ و انس ] فانى خواهد شد . و پروردگارت كه شكوهمند و گرامى است با همهء صفات ارجمند و زيبايش باقى است . پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار ميكنيد ؟ در اين آيه ، خداوند تعبير به « مَن » كرده است ، نه « ما » . مَن در زبان عربى براى صاحبان عقل و شعور به كار ميرود و از آنجا كه خطاب خداوند در اين سوره به جن و انس است ، فرموده است همهء شماها فانى خواهيد شد و فقط پروردگارتان باقى است .
خداوند در اين آيه ميفرمايد : تمام انس و جن فانى و نابود ميشوند ؛ اما در برخى روايات آمده است كه : ( خُلِقْتُم للبقاءِ لا لِلفَناءِ ) ، شما براى بقاء و جاودانگى آفريده شدهايد نه براى فنا و نابودى . حال جمع بين اين دو مطلب چگونه است ؟ وجه جمع آن به اين صورت است كه منظور از فنا در اين آيهء شريفه ، فناى مطلق نيست . منظور ، مرگ است و مرگ يعنى انتقال از دنيا به آخرت . روح ، واقعيت انسان است و هيچگاه نابود نميشود ، بلكه به عالم برزخ و سپس به قيامت منتقل مىشود . بنابراين ، فناى مطلق بر خلاف مذهب است ؛ زيرا به عقيده ما ارواح فانى نميشوند و منظور فناى دنيوى است .
وَيبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ
وجه در انسان يعنى صورت ، اما خداوند جسم نيست تا بگوييم
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 328
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٢٨