ثُمَّ يتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ : مقصود از ( من قريب ) چيست ؟ بعضىها گفتهاند : زود بر مىگردد و توبه مىكنند . « 1 »
سؤالى كه مطرح مىشود اين است كه اگر دير توبه كنند و مثلًا پس از يك يا دو سال توبه كنند ، توبهشان قبول نيست ؟ با اين كه مىدانيم مهلت توبه تا زمانى است كه آثار مرگ را نديده باشد .
با توجه به آيه بعد به نظر مىرسد مقصود از ( قريب ) ، يعنى تا زمانى است كه وى زنده است و نمرده است .
البته در اين زمينه با دو دسته از روايات روبرو هستيم . در برخى از روايات از توبهاى سخن گفته شده كه به موجب آن اصلًا آن گناه را در نامه عمل نمىنويسند كه از آن به توبه ( من قريب ) تعبير مىشود . در برخى ديگر از روايات ساعت معين شده كه تا هفت ساعت پس از ارتكاب گناه توبه كند . در برخى ديگر روز و شب معين شده و اين كه در همان شب كه گناه را مرتكب شده توبه كند . در اين صورت اصلًا در نامه عمل او گناهى نوشته نمىشود . اگر ( قريب ) را در معناى عرفى آن معنا كنيم ، مقصود از توبه خداوند در اين آيه ، قبولى توبه به گونهاى است كه در نامه عمل بنده اساساً هيچ گناهى نوشته نشود . ولى اگر گناه ثبت شود تا وقت مرگ به وى مهلت داده مىشود .
قيد ( قريب ) ممكن است اشاره به اين حقيقت هم باشد كه معمولًا اگر كسى پس از گناه توبه نكند و گناه بر روى گناه مرتكب شود ، كم كم گناه در وى رسوخ كرده و سياهى گناهان همه قلبش را فرا مىگيرد
هامش
( 1 ) . راغب ، المفردات ، ص 398 ؛ خليل ، العين ، ج 5 ، ص 154 ؛ جوهرى ، الصحاح ، ج 1 ، ص 198 .