( حدود ) : حد به مكانى اطلاق مىشود كه مكانى را از مكان ديگر جدا مىكند . در اين جا به صورت مجاز استعمال شده و راجع به عملى استعمال مىشود كه مخالفت با آن جايز نيست . « 1 »
اين آيه چند نكته را بيان مىكند :
الف ) اين كه حكم رسول و خداوند متعال در عرض هم هستند و حكم خداوند همان حكم رسول است و حكم رسول همان حكم خداوند ، بنابراين هر كسى از حدود آنها تجاوز كند گرفتار دو عذاب [ ناراً و عذاب مهين ] مىشود .
ب ) در توصيف اهل جنت از واژ « خالدين فيها » به صورت جمع استفاده كرد ، اما در اينجا اهل جهنم را با « ناراً خالدا » و به صورت مفرد بيان فرمود . شايد علت اين تغيير واژه از جمع به مفرد اين باشد كه بهشتيان در كنار هم و با هم از نعمتهاى الهى بهره مند مىشوند بر خلاف افراد جهنمى كه فرد به خاطر اعمال ناشايست خود به تنهايى بايد عذاب را تحمل كند . « 2 »
ج ) آيا مسلمانان گنهكار به صورت دائمى در آتش باقى خواهند ماند يا خير ؟ و اگر بعد از تحمل عذاب و از ميان رفتن گناهان نجات مىيابند ، پس آيه مذكور « خالدا » چه تفسيرى دارد ؟ مگر اين آيه راجع به مسلمانان نيست ؟
در پاسخ بايد گفت كه مسلمانان گنهكار طبق روايات و برخى
هامش
( 1 ) 2 . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 4 ، ص 55 .
( 2 ) 1 . فضل الله ، من وحى القرآن ، ج 7 ، ص 129