كارگران را به كار گرفته و با بهرهبردارى از حاصل دسترنج آنها ثروت انبوه خويش را انبوهتر سازند . كارگران براى معاش مجبور بودند روزانه شانزده تا هجده ساعت با سختترين شرايط كار كنند و دستمزدى بسيار ناچيزى بگيرند .
متفكران جوامع مذكور در يافتن راه حلى براى مشكلات مزبور تلاش مىكردند ؛ نخست يك سرى اقدامات اصلاحى از قبيل كاهش ساعات كار روزانه ، طرح قوانين حداقل دستمزد ، منع و تحديد ساعات كار اطفال ، تشكيل تعاونىهاى كارگرى و غيره طرح گشت . اين پيشنهادهاى اصلاحى از جانب گروهى از متفكران سوسياليست مقدم بر ماركس ، كه بعدها وى آنها را سوسياليستهاى آرمانگرا يا تخيلى ناميد مطرح گشتند . « سيسموندى لوئى بلدن » ، « سن سيمون » ، « پرودون » ، « فوريه » و « رابرت لون » افرادى بودند كه با مشاهده مشكل مورد نظر و فقر و استضعاف طبقه كارگر ، جامعه سرمايهدارى را محكوم كرده و مورد انتقاد قرار دادند . پيشنهادات آنها عمدتاً تأكيد بر اصلاح بعضى از جنبههاى جامعه سرمايهدارى و بهبود وضع طبقه كارگر از طريق اقداماتى است كه پيش از اين ذكر شد .
در مقابل اين حركتها ، بعضى از متفكران و اقتصاددانان كه طرفدار نظام سرمايهدارى بودند مىگفتند : طبقه كارگر خود مسئول بدبختى و فقر خويش است و نبايد كوچكترين توجهى نسبت به آنان روا داشت .
اساساً اقتصاددانان مكتب كلاسيك كه در سرآغاز عصر سرمايهدارى
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 376
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٧٦