فرستاد تا به او نشان دهد چگونه جسد برادرش را در زير خاك بپوشاند . او گفت : واى بر من آنقدر درماندهام كه به اندازه اين كلاغ هم نيستم كه بتوانم جسد برادرم را مستور كنم . . . » .
اين آيه شريفه شايد اشاره به اين باشد كه در آن مرحله انسان مرده را تشخيص نمىداده و لذا دفن آن را هم نمىدانسته است .
همچنين در قرآن آمده است : . . . بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّة . . . ، « 1 » « . . . شرمگاهشان آشكار شد و بر آن شدند كه از برگهاى بهشت برخود بپوشانند . . . » .
از اين آيه هم فهميده مىشود كه انسان در آن مرحله لختى و عريانى را هم نمىشناخته و اولين بار كه به لخت بودن خود پى برده ، بدن خود را با علف پوشانده است .
پيش از آن دوره چه بوده ؟ لابد ظاهر انسان و اعضاى او هم نبوده است ؛ يك حيوان پست و ساده بوده است و همين طور پيش از آن تا برسد به يك ماده حياتى كاملًا ساده ، مثلًا موجود تك سلولى و پس از پيمودن اين همه مراحل ، به مرحله انسانى گام نهاده است .
3 - بنابراين دو فرضيه ، آيا اين تحوّل كه پيش از اين واقع شده قابل تكرار است يا نه ؟ بدين معنا كه تنها يك مرتبه به حكم خدا يا مقتضاى طبيعت ، شرايطى به وجود آمده و اين پديده به طور ناگهانى يا با تحوّل و
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيه 22 .