گوسفندى كه غصب كرده برّهاى پيدا شود ، متعلّق به صاحب مال است و نيز كسى كه مثلًا خانهاى را غصب كرده ، اگرچه در آن ننشيند ، بايد اجارهء آن را بدهد .
« مسألهء 3152 » اگر كسى چيزى را غصب كند و آن چيز در دست او رشد و نموّ پيدا كند ، همهء آن متعلّق به صاحب مال است ؛ مثلًا اگر نهالى را غصب كند و در زمين خود بكارد ، درخت هرچه رشد و نموّ پيدا كند متعلّق به صاحب نهال است و غاصب اجرت زمين را طلبكار نيست ؛ همچنين اگر پيوندى را غصب كند و به درخت خود پيوند بزند ، بنابر اقوى نموّ و ميوهء آن براى صاحب پيوند است .
« مسألهء 3153 » اگر از بچّه يا ديوانه چيزى را غصب كند ، بايد آن را به ولىّ او بدهد و اگر از بين رفته باشد ، بايد عوض آن را بدهد .
« مسألهء 3154 » هرگاه دو نفر با هم چيزى را غصب كنند ، اگرچه هر يك به تنهايى مىتوانستهاند آن را غصب نمايند ، هر كدام آنان به نسبت استيلايى كه پيدا كرده ضامن آن است .
« مسألهء 3155 » اگر چيزى را كه غصب كرده با چيز ديگرى مخلوط كند ، مثلًا گندمى را كه غصب كرده با جو مخلوط نمايد ، چنانچه جدا كردن آنها ممكن باشد ، اگرچه زحمت داشته باشد ، بايد جدا كند و به صاحب آن برگرداند .
« مسألهء 3156 » اگر ظرف طلا و نقره يا چيز ديگرى را كه صاحب آن - از روى تقليد يا اجتهاد - نگاه داشتن آن را جايز مىداند غصب كند و خراب نمايد ، بايد آن را با مزد ساختنش به صاحب آن بدهد و در صورتى كه مزد ساختن كمتر از تفاوت ساخته و نساخته باشد ، تفاوت قيمت را هم بايد بدهد و چنانچه براى اين كه مزد ندهد بگويد :
« آن را مثل اوّل آن مىسازم » ، مالك مجبور نيست قبول نمايد و نيز مالك نمىتواند او را مجبور كند كه آن را مثل اوّل بسازد .
« مسألهء 3157 » اگر چيزى را كه غصب كرده به نحوى تغيير دهد كه از اوّلش بهتر شود - مثلًا با طلايى كه غصب كرده گوشواره بسازد - چنانچه صاحب مال بگويد : « مال را به همين صورت بده » ، بايد به او بدهد و نمىتواند براى زحمتى كه كشيده مزد بگيرد ،
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 597
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٥٩٧