حدّ نصاب برسد اما بعد از خشك شدن كمتر از اين مقدار شود ، زكات آن واجب نيست .
« مسألهء 1991 » خرمايى كه تازهء آن را مىخورند ، چنانچه به اندازهاى باشد كه خشك شدهء آن به حدّ نصاب برسد ، زكات آن واجب است .
« مسألهء 1992 » گندم ، جو ، خرما و كشمشى كه زكات آنها را داده ، اگر چند سال نيز نزد او بماند ، زكات ندارد .
« مسألهء 1993 » اگر گندم ، جو ، خرما و انگور از آب باران و يا مستقيماً از آب نهر يا رودخانه يا رطوبت زمين آبيارى شود ، زكات آن « يك دهم » محصول است و اگر با دلو يا پمپ و مانند آن آبيارى شود ، زكات آن « يك بيستم » محصول است .
« مسألهء 1994 » اگر گندم ، جو ، خرما و انگور ، هم از آب باران آبيارى شود و هم از آب دلو و مانند آن استفاده كند ، چنانچه به گونهاى باشد كه بگويند آبيارى با دلو و مانند آن غلبه داشته ، زكات آن « يك بيستم » است و اگر بگويند آبيارى با آب نهر و باران غلبه داشته ، زكات آن « يك دهم » است ؛ بلكه اگر نگويند آب باران و نهر غلبه داشته ولى آبيارى با آب باران و نهر بيشتر از آب دلو و مانند آن باشد ، بنابر احتياط مستحب زكات آن « يك دهم » است .
« مسألهء 1995 » اگر شك كند كه آبيارى با آب باران شده يا با دلو و يا در زراعتى كه با هر دو آبيارى شده ، شك كند كه غلبه با آب باران بوده يا با آب دلو ، « يك بيستم » بر او واجب مىشود ، اگرچه احتياط مستحب اين است كه « يك دهم » بدهد .
« مسألهء 1996 » اگر گندم ، جو ، خرما و انگور با آب باران و نهر آبيارى شود و به آب دلو و مانند آن محتاج نباشد ، ولى با آب دلو نيز آبيارى شود و آب دلو به زياد شدن محصول كمك نكند ، زكات آن « يك دهم » است و اگر با دلو و مانند آن آبيارى شود و به آب نهر و باران محتاج نباشد ، ولى با آب نهر و باران نيز آبيارى شود و آنها به زياد شدن محصول كمك نكنند ، زكات آن « يك بيستم » است .
« مسألهء 1997 » اگر زراعتى را با دلو و مانند آن آبيارى كنند و در زمينى كه كنار آن است زراعتى كنند كه از رطوبت آن زمين استفاده نمايد و محتاج به آبيارى نشود ،
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 357
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٥٧