قيمت آن به 105 مثقال نقره و يا 15 مثقال طلا برسد ، بايد خمس آن را بدهد . در تمام اين موارد ، نصاب بعد از كم كردن مخارج ملاحظه مىشود .
« مسألهء 1925 » اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند كه جزء عتايق نباشد و بداند مالك ندارد و يا مالك آن از آن اعراض كرده است ، آن گنج مال خود اوست و چنانچه طلا ، نقره و يا جواهرات باشد ، بايد خمس آن را بدهد و چنانچه احتمال دهد كه مال يكى از مالكان قبلى است ، بايد به مالك قبلى اطّلاع دهد و چنانچه معلوم شود مال او نيست ، بايد به كسى كه پيش از او مالك زمين بوده اطّلاع دهد و به همين ترتيب به همهء كسانى كه پيش از او مالك زمين بودهاند خبر دهد و اگر مالك آن معلوم نشود ، حكم مجهول المالك را دارد .
« مسألهء 1926 » اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شدهاند ، اموالى پيدا كند كه قيمت آنها روى هم به حدّ نصاب برسد ، بايد خُمس آنها را بدهد ؛ ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، اگر عرفاً بيش از يك گنج محسوب شود ، خُمس هر كدام از آنها كه قيمت آن به حدّ نصاب برسد ، واجب است و گنجى كه قيمت آن به اين مقدار نرسد ، حكم درآمد كسب و كار را دارد .
« مسألهء 1927 » اگر دو يا چند نفر گنجى را پيدا كنند و قيمت سهم هر يك از آنان به حدّ نصاب برسد ، بايد هر يك خُمس سهم خود را بدهند .
« مسألهء 1928 » اگر كسى چهارپايى را بخرد و در شكم آن مالى پيدا كند ، چنانچه احتمال دهد كه مال فروشنده است ، بايد به او خبر دهد و اگر معلوم شود مال او نيست ، بايد به ترتيب ، صاحبان قبلى آن را خبر كند و چنانچه متعلق به هيچ يك از آنان نباشد ، مال خود اوست و خمس به آن تعلّق نمىگيرد و اگر مالى را از شكم ماهى يا حيوانى غير از چهارپايان كه خريدارى كرده ، پيدا كند ، چنانچه بداند آن مال متعلّق به فروشنده است ، بايد به او اطّلاع دهد ، ولى اگر احتمال دهد كه آن مال از آنِ فروشنده است ، لازم نيست به او خبر دهد و مال خود اوست و چنانچه مقدار آن به اندازهاى باشد كه بتواند بخشى از معيشت او را اداره كند و از مخارج سال وى زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 343
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٤٣