نباشد ، بنابر احتياط بايد به هر جايى از صورت كه ممكن باشد سجده كند .
« مسألهء 1095 » كسى كه نمىتواند پيشانى را به زمين برساند ، بايد تا اندازهاى كه مىتواند خم شود و مهر يا چيز ديگرى را كه سجده بر آن صحيح است روى چيز بلندى گذاشته و به گونهاى پيشانى را بر آن بگذارد كه بگويند سجده كرده است ، ولى بايد كف دستها و زانوها و انگشتان پاها را به نحو معمول به زمين بگذارد .
« مسألهء 1096 » كسى كه هيچ نمىتواند خم شود ، بايد براى سجده بنشيند و با سر اشاره كند و اگر نتواند ، بايد با چشمها اشاره نمايد و در هر دو صورت احتياط واجب آن است كه اگر مىتواند قدرى مهر را بلند كند و پيشانى را بر آن بگذارد و اگر با سر يا چشمها نيز نمىتواند اشاره كند ، بايد در قلب نيّت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن ، براى سجده اشاره نمايد .
« مسألهء 1097 » كسى كه نمىتواند بنشيند ، بايد ايستاده نيّت سجده كند و چنانچه بتواند ، بايد براى سجده با سر اشاره كند و اگر نتواند ، بايد با چشمها اشاره نمايد و اگر اين را نيز نتواند ، در قلب نيّت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براى سجده اشاره نمايد .
« مسألهء 1098 » اگر پيشانى بىاختيار از جاى سجده بلند شود ، چنانچه ممكن باشد بايد نگذارد دوباره به جاى سجده برسد و اين يك سجده حساب مىشود ، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه و اگر نتواند سر را نگهدارد و بىاختيار دوباره به جاى سجده برسد ، روى هم يك سجده حساب مىشود و اگر ذكر نگفته باشد ، بايد بگويد .
« مسألهء 1099 » انسان مىتواند در جايى كه بايد تقيّه كند ، بر فرش و مانند آن سجده نمايد و لازم نيست براى فرار از تقيه به مكان ديگر برود ، ولى اگر در آن جا چيزى مثل حصير يا سنگ كه سجده بر آن صحيح است وجود داشته باشد و سجده بر آن نيز محذورى نداشته باشد ، بايد بر آن سجده كند .
« مسألهء 1100 » اگر روى چيزى كه بدن روى آن آرام نمىگيرد سجده كند ، سجده او باطل است ، ولى اگر روى تشك پَر يا چيز ديگرى كه بعد از گذاشتن سر و مقدارى پايين
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 202
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٢٠٢