در ترك سجده بر گچ و آهك پخته است ، ولى سجده بر گچ و آهك پخته نشده اشكال ندارد .
« مسألهء 1109 » اگر كاغذ را از چيزى كه سجده بر آن صحيح است ، مثلًا از كاه ساخته باشند ، مىشود بر آن سجده كرد و سجده بر كاغذى كه از پنبه ساخته شده ، خالى از اشكال نيست .
« مسألهء 1110 » براى سجده بهتر از هر چيز تربت حضرت سيدالشهدا عليه السلام و بعد از آن خاك و بعد از آن سنگ و بعد از سنگ ، گياه است .
« مسألهء 1111 » اگر چيزى كه سجده بر آن صحيح است ، نداشته باشد يا اگر دارد به واسطهء سرما يا گرماى زياد و مانند آنها نتواند بر آن سجده كند ، بايد به لباس خود سجده كند و اگر نتواند ، بايد بر پشت دست خود و چنانچه آن نيز ممكن نباشد ، بر چيزهاى معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد .
« مسألهء 1112 » اگر در بين نماز چيزى كه بر آن سجده مىكند گم شود و چيزى كه سجده بر آن صحيح است نداشته باشد ، چنانچه وقت وسعت داشته باشد ، بايد نماز را رها كند و اگر وقت تنگ باشد ، بايد به لباس خود سجده كند و اگر ممكن نباشد ، بر پشت دست و اگر آن نيز نشود ، بر چيز معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد .
« مسألهء 1113 » هرگاه در حال سجده بفهمد پيشانى را بر چيزى گذاشته كه سجده بر آن باطل است ، اگر ممكن باشد بايد پيشانى را از روى آن به روى چيزى كه سجده بر آن صحيح است بكشد و اگر ممكن نباشد ، بنابر احتياط بايد سر را از آن بردارد و بر چيزى كه سجده بر آن صحيح است بگذارد و سپس نماز را اعاده نمايد .
« مسألهء 1114 » اگر بعد از سجده بفهمد پيشانى را روى چيزى گذاشته كه سجده بر آن باطل است ، احتياط واجب تكرار سجده و اتمام نماز و اعادهء آن است .
« مسألهء 1115 » سجده كردن براى غير خداوند متعال حرام است و بعضى از مردم عوام كه مقابل قبر امامان عليهم السلام پيشانى را به زمين مىگذارند ، اگر براى شكر خداوند متعال باشد ، اشكال ندارد و گرنه حرام است و در هر صورت اجتناب از اين امور بهتر است .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 204
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٢٠٤