داخل وقت نماز است و شك دارد نمازش را خوانده يا نه كه در واقع ممكن است آن ظرف نجس باشد و اين فرد نيز نمازش را خوانده باشد و تكليفى نداشته باشد .
احكام واقعى : احكامى كه در واقع و حقيقت امر ، شارع مقدّس آنها را وضع كرده است . اين اصطلاح در مقابل احكام ظاهرى به كار برده مىشود .
احوط : مطابق با احتياط .
اخبار از حس : خبر دادن و آگاه نمودن به واسطهء حس كردن ، مثل اين كه چيز ديدنى را خودش ببيند و از آن خبر دهد و ديگران را آگاه نمايد و يا چيز شنيدنى را خودش بشنود و از آن خبر دهد ، به خلاف اخبار از حدس كه با حدس زدن مطلبى از آن خبر مىدهد و يا اخبار از روى بيّنه كه به واسطه گفتن دو نفر عادل به چيزى پى مىبرد و از آن خبر مىدهد .
اخفات : آرام و آهسته خواندن قرائت نماز .
اخفات در نماز ظهر و عصر ، بر مرد و زن واجب است .
ادا :
1 - به جا آوردن واجب در وقت معيّنى كه براى آن تعيين شده است ، مانند خواندن نماز صبح در بين طلوع فجر و طلوع آفتاب . در مقابل آن « قضا » قرار دارد كه انجام دادن واجب در خارج وقت معيّن شده براى آن است .
2 - پرداختن دَينى كه بر عهدهء انسان است ، مثل اداى خمس ، اداى كفّاره ، اداى قرض و . . . .
ادنى الحلّ : نزديكترين نقطهء خارج از حرم به حرم كه در برخى از موارد از آن جا احرام بسته مىشود .
اذان اعلام : اذانى كه به وسيله آن از داخل شدن وقت نماز خبر داده مىشود .
اذكار و اقوال ( در نماز ) : ذكرها و كلماتى است كه در نماز گفته مىشود . اذكار و اقوال ، در مقابل افعال نماز ، مثل ركوع و سجده به كار برده مىشود .
اذن : اجازهء قبل از عمل .
اذن صريح : اجازهاى كه به آن تصريح شده و آشكار و روشن باشد .
اذن فحوى : اذن و اجازهاى كه صريح نباشد و از قرائن و شواهد به دست آيد .
ارباح مكاسب : هرگونه منافع و درآمدى كه از طريق كسب و تجارت و يا كارها و حرفههاى گوناگون عايد انسان شود .
ارتداد : از دين برگشتن ، كافر شدن پس از مسلمانى .
ارتفاع قيمت : بالا رفتن قيمت .
ارتكاز : بودن و جا گرفتن چيزى در ذهن .
ارتماس : فرو بردن در آب .
اركان : ركنها ؛ اركان نماز : واجباتى در نماز كه كم و زياد شدن آنها چه عمدى باشد و چه سهوى ، موجب بطلان نماز مىگردد .
از شمول . . . قاصر است : . . . را شامل نمىشود .
ازالهء نجاست : بر طرف كردن نجاست .
استفتائات (فارسى) — صفحة 575
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٥٧٥