پاسخ : با عدم تمكّن از استنابهء شخص معيّن و رعايت مكان معيّن ، نايب گرفتن ساقط نمىشود و واجب است شخص ديگر و از مكان ديگر براى انجام دادن حج ، نايب گرفته شود ، مگر اين كه با توجه به قرائن و شواهد قطعى اطمينان حاصل شود كه حجِّ وصيت شده ، مقيّد به شرايط مذكور بوده كه در اين صورت ، وصيت باطل است .
[ 1903 ] سؤال 67 : ميّتى مبلغى را براى انجام دادن حج ، وصيت كرده كه كمتر از ثلث اموالش و بسيار بيشتر از هزينهء حج است . ورثه نسبت به مازاد از هزينهء حج چه بايد بكنند ؟
پاسخ : چنانچه غرض موصى از صرف كردن مبلغ مذكور در حج ، اين بوده كه فقط يك حج انجام شود ، مقدار زايد ، ملك ورثه است ؛ ولى چنانچه غرض او اين بوده كه تمام مبلغ مذكور ، صرف در امر حجّ نيابى او شود ، بايد مطابق غرض ميّت عمل شود و اگر مقصود او به هيچ وجه روشن نيست ، نايبى كه به واسطه داشتن امتيازاتى اجرتش از ديگر نايبها بيشتر است ، به نيابت گرفته شود و مازاد بر اجرت او براى ميّت در امور خير به مصرف برسد .
نيابت در حج
[ 1904 ] سؤال 68 : مادرى براى حج ثبت نام كرده و قبل از اين كه نوبت او براى اعزام به حج برسد ، فوت كرده است . اين مادر به فرزند معلول خود كه از برخى اعمال حج معذور است ، وصيت كرده تا برايش حج به جا آورد و او پس از رسيدن نوبت مادرش با استفاده از فيش ثبت نام مادر و با دادن مبلغى بيشتر از آنچه مادرش پرداخته بود ، به حج مىرود . حكم اين مسأله چيست ؟
پاسخ : عمل به وصيت مذكور واجب است و حجّ نيابى فرزند معلول از طرف مادرش صحيح است ، مگر اين كه احراز شود حج از قبل ، بر مادر واجب شده كه در اين صورت وصيت مادر نسبت به انجام دادن حج توسط فرزند باطل است