[ 1188 ] سؤال 80 : آيا براى زن شيرده جايز است كه روزه بگيرد و به طفل خود شير خشك يا شير گاو بدهد ، در حالى كه مىداند اگر خودش به طفل شير بدهد ، براى او مفيدتر است و گاهى شيرهاى ديگر براى طفل مضر است ؟
پاسخ : اگر شير ديگر ، ضررى براى بچه ندارد و توانايى خريد آن را دارد ، نمىتواند روزهاش را بخورد و اگر شيرهاى ديگر براى بچه مضر است ، بايد خود مادر شير بدهد و در اين صورت ، اگر روزه گرفتن او به حال بچه ضرر داشته باشد ، روزهاش را بخورد و اشكالى ندارد و بعداً قضا كند .
مشقّت و سختى
[ 1189 ] سؤال 81 : كسانى كه به خاطر مشقّت ، نگرفتن روزه براى آنها جايز است ( مثل پيرمردها و پيرزنها ) ، آيا اجازه دارند روزه بگيرند ؟ و در صورت روزه گرفتن ، روزهء آنها صحيح است يا نه ؟
پاسخ : ظاهر اين است كه خوردن روزه ، براى اشخاص مذكور در سؤال ، رخصت است ، نه عزيمت . بنا بر اين گرفتن روزه ، مانند خوردن آن ، جايز و صحيح است و اشكالى ندارد ، مگر بترسد كه روزه گرفتن موجب ضررى شود كه تحمل كردن آن ضرر شرعاً جايز نيست .
اضطرار و حرج
[ 1190 ] سؤال 82 : كارگر نانوايى كه در مقابل تنور كار مىكند و يا هر كس ديگرى كه كارش طورى است كه روزه گرفتن براى او مشقت دارد ، آيا جايز است روزه را افطار نمايد و در وقت مناسب ديگر و تا قبل از ماه رمضان بعد ، روزههايش را بگيرد ؟
پاسخ : عذر مزبور ، مجوّز افطار نيست ، مگر اضطرار در كار باشد ؛ يعنى اگر آن شغل را ترك كند ، عائلهاش گرسنه بمانند و يا اين كه مردم نيازمند به شغل او باشند و كس ديگرى هم نباشد كه كار او را انجام دهد ؛ ولى در هر صورت بايد