پاسخ : اگر صاحبان اعلاميهها را خودش مىشناخته و آنها را به عنوان اهل خبرهء عادل قبول داشته ، گفتن آنها خود ، بيّنه و حجّت است و رجوع لازم نيست و اگر نمىشناخته و فقط به عنوان عمومى شنيده و يا شنيده كه علما يا مدرّسان يا فضلا چنين گفتهاند ، بدون آن كه شخص آنها را بشناسد و صلاحيت آنها را بداند ، بايد از كسى كه بيّنه ، معيّن كرده ، تقليد نمايد و راجع به اعمال گذشته ، اگر با فتواى كسى كه اكنون از او تقليد مىكند يا با فتواى كسى كه در آن زمان وظيفهاش تقليد از او بوده ، مطابق باشد ، كفايت مىكند و اگر مخالف باشد ، بايد اعمال مخالفش را از نو به جا آورد . البته در خصوص نماز ، اگر خللى به اركان آن وارد نشده باشد ، اعاده لازم نيست .
[ 53 ] سؤال 53 : آيا در بيّنه ( شهادت دو نفر عادل ) لازم است گمان به صدق آن پيدا كنيم تا در حقّ ما معتبر شود و اگر به واسطهء قرائنى گمان بر خلاف بيّنه پيدا كرديم ، آيا باز هم بيّنه معتبر است ؟ اگر علم بر خلاف بيّنه پيدا كرديم ، چه طور ؟
پاسخ : بيّنه معتبر است ، مگر آن كه معارض با بيّنهء ديگر باشد ، يا علم بر خلاف آن داشته باشيم .
[ 54 ] سؤال 54 : كسى از روى شياع و شهرت تقليد كرده است و بعد ، اهل خبره شخص ديگرى را معيّن كردهاند . حال از كدام بايد تقليد كند ؟
پاسخ : اگر شياع ، مفيد علم و اطمينان باشد ، مقدّم است ، والّا بايد به گفتهء اهل خبره عمل كند .
[ 55 ] سؤال 55 : آيا مىتوان از مجتهدى كه از نظر علم ، پايينتر از ديگرى ، ولى از نظر تقوا بالاتر است ، تقليد نمود ؟
پاسخ : در مورد اختلافِ فتوا بايد از اعلم تقليد كرد و تقليد از غير اعلم جايز نيست ، گرچه اتقى باشد .
استفتائات (فارسى) — صفحة 17
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص١٧