دليل اول : ثبوت ولايت بر صغار براى عنوان پدر
متفاهم عرفى از ادلهء ولايت ، ثبوت ولايت بر صغار به عنوان « ابّ » ( پدر ) است و مادرى كه تغيير جنسيت داده و به مرد تبديل شده ، عرفاً به عنوان پدر شناخته نمىشود و مقتضاى اصل ( استصحاب ) عدم ثبوت ولايت است . « 1 » توضيح بيشتر آن كه ، عنوان « پدر و مادر » از عناوين خاص هستند كه هرگاه يكى از آن دو تغيير كند ، به قرينهء آن عنوان تبديل نمىشود ؛ در حالى كه عناوينى مانند : « برادر و خواهر » ، « عمو و عمّه » و « دايى و خاله » از عناوين هستند كه تغيير جنسيت هر يك ، باعث به وجود آمدن قرينهء آن عنوان است ؛ يعنى برادر به خواهر ، و خواهر به برادر تبديل مىشود . نيز عمو به عمه ، و عمه به عمو و همچنين دايى به خاله و خاله به دايى تبديل مىشود . حال آنكه تغيير جنسيت باعث تبديل عنوان « پدر » به « مادر » و يا برعكس نمىشود .
بنابراين ، در تغيير جنسيت مادر و تبديل وى به مرد ، عنوان « پدر » براى وى ثابت نيست ، بلكه عرفاً گفته مىشود : اين شخص همان مادرى است كه مرد شده است ( نه پدر ) . پس مىتوان گفت : ما علم داريم كه عنوان « ابّ » حادث نشده است و لااقل در اين امر شك داريم . در حالت شك مىتوان حالت سابقه را استصحاب كرد و حالت سابقه در فرض ما « نبود عنوان پدرى » است . پس در حال حاضر هم عنوان پدرى ثابت نيست و با انتفاى عنوان پدرى ، عنوان ولايت نيز منتفى است .
با اين توضيح معلوم مىشود كه با نبود پدر ( طبق فرض ) و عدم ثبوت ولايت براى مادر تغيير جنسيت يافته ، ولايت براى جدّ پدرى خواهد بود .
دليل دوم : معناى پدر از نظر شرعى
از نظر شرعى ، « پدر » كسى است كه فرزند از منى او به وجود آمده باشد « 2 » و اين عنوان بر كسى كه فرزند را در شكم خود حمل كرده و سپس او را زائيده ، صدق نمىكند ، بلكه عرفا مادر پس از تغيير جنسيت ، هم چنان به عنوان مادر شناخته مىشود . « 3 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : احمد مطهرى ، مستند تحرير الوسيله ، ص 201 ؛ محمد مؤمن قمى ، كلمات سديدهء ، ص 115 - 116 .
( 2 ) . ر . ك : سيد محمد صدر ، ماوراء الفقه ، ج 6 ، ص 145 .
( 3 ) . ر . ك : محمد مؤمن ، كلمات سديدهء فى مسائل جديدهء ، ص 115 .