است ؛ زيرا عده بر زنان واجب است و در صورتى كه زن تغيير جنسيت بدهد از موضوع حكم خارج مىشود و معنا ندارد با از بين رفتن موضوع ، حكم باقى باشد .
مبحث چهارم : بررسى و تحليل چند فتواى فقهى در بحث « تغيير جنسيت و عِدّه »
در پرسش و پاسخ از آيتالله سيد على خامنهاى چنين آمده است :
آيا . . . . مردانى كه قبلًا زن بودهاند و با تغيير جنسيت به مرد تبديل شدهاند ، كه همگى آنها حامله شدنشان محال است ، در نگه داشتن عده آيا به دختران قبل از بلوغ ( غير مدخوله ) و يائسه ملحق مىشوند ؟
پاسخ : ملحق نيستند . « 1 » دليل حكم فوق شايد اين باشد كه اساساً موضوع عوض شده و اگر تغيير جنسيت واقعى باشد ، زن پس از تغيير جنسيت به گروه مردان ملحق است . بنابراين ، الحاق آنان به دختران قبل از بلوغ و زنان يائسه بىمعنا است . همچنين آيتالله سيد على سيستانى « 2 » و آيتالله محمد فاضل لنكرانى « 3 » معتقدند كه مردانى كه قبلًا زن بودهاند و با تغيير جنسيت به مرد تبديل شدهاند ، از نظر حكم عدّه ، به دختران قبل از بلوغ و زنان يائسه ملحق نيستند .
نيز آيتالله محمد فاضل لنكرانى در جاى ديگر چنين تأكيد مىكنند :
اگر زن هنگامى كه در عدّه است تغيير جنسيت دهد ، باقى ماندهء عدهاش ساقط مىشود و ديگر لازم نيست بقيهء عدّه را نگه دارد حتّى اگر در عدهء وفات باشد . « 4 »
در پرسش و پاسخ از آيتالله محمد ابراهيم جناتى چنين آمده است :
سؤال : زنى كه در زمان عدّه ، تغيير جنسيت داده وظيفهاش چيست ؟
جواب : اگر كسى در زمان عده ، تغيير جنسيت دهد ، عدهاش ساقط است حتى
عدهء وفات . « 5 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : مركز تحقيقات فقهى قوه قضائيه ، گنجينهء آراى فقهى قضايى ، پاسخ سؤال 5280 .
( 2 ) . ر . ك : مركز تحقيقات فقهى قوهء قضائيه ، مجموعهء آراى فقهى قضايى در امور حقوقى ، نكاح ، ج 1 ، ص 50 - 52 .
( 3 ) . ر . ك : همان ، ص 50 - 53 ؛ گنجينهء آراى فقهى قضايى ، پاسخ سوال 5751 .
( 4 ) . ر . ك : غلام حسين خداداى ، احكام پزشكان و بيماران ( فتاوى آيتالله فاضل لنكرانى ) ، ص 141 .
( 5 ) . محمد ابراهيم جناتى ، رساله توضيح المسائل ( استفتاءآت ) ، ج 2 ، ص 256 .