اين مسأله ، يعنى تبديل مرد به زن ، تنها مورد توجه يك تن از فقيهان شيعه قرار گرفته است .
آيتالله سيد محمد صدر معتقد است نگه داشتن عده لازم نيست . وى مىگويد :
هرگاه مرد ( شوهر ) به زن تبديل شود ، ازدواجش باطل مىشود و نگه داشتن عدّه بر وى واجب نيست . « 1 » دليل مطلب آن است كه هر گاه ميان زوجين مباشرت صورت گرفته باشد ، نگه داشتن عده واجب مىگردد ، و فرض اين است كه شوهر به زن تبديل گشته و وى ( زن ) پس از تغيير جنسيت ، هنوز مباشرتى نداشته تا عده بر وى واجب باشد . از اين رو ، وى مىتواند فوراً با جنس مخالف ازدواج كند . آيتالله سيد محمد صدر در اينباره چنين مىگويد :
هنگامى كه پس از تغيير جنسيتِ شوهر ( تبديل وى به زن ) ازدواج منتفى گشت ، عده بر وى واجب نيست ؛ چون به طور قطع ، وى « زوجهء مدخول بها » نبوده است . پس وى اين حق را دارد فوراً ( و بدون نگه داشتن عده ) با هر مردى كه مىخواهد ازدواج كند . « 2 » پرسش ديگر آن است كه هرگاه انحلال نكاح در اثر تغيير جنسيت زوج باشد ، عدّه بر زن ( زوجه ) لازم است يا خير ؟ بىشك پاسخ مثبت است . چون فرض اين است كه زوجه قبلا با زوج مباشرت داشته است و اكنون به دليل تغيير جنسيت شوهرش ، از وى جدا شده است . طبيعى است وى براى ازدواج مجدد بايد عده نگاه دارد .
مبحث سوم : تغيير جنسيت زوجه در زمان عده
هرگاه زن در دوران عده باشد ، مانند : عدهء طلاق يا عدهء فسخ يا عدهء وفات ، و در اين
هنگام تغيير جنسيت دهد ، آيا لازم است ازدواج مجدد وى ، پس اتمام عده باشد ، يا وى
هامش
( 1 ) . سيد محمد صدر ، منهج الصالحين ، ج 3 ، ص 644 ، مسألهء 3706 : « إذا تحول الرجل إلى إمرأة و كان زوجا . . . . بطل نكاحه . . . . . . و لم تجب عليه العدة » .
( 2 ) . سيد محمد صدر ، ماوراء الفقه ، ج 6 ، ص 138 : « و إذا انتفى النكاح مع زوجته بعد التحول فلا يجب عليها العدة لأنّها ليست زوجة مدخولًا بها جزماً ، بل لها أن تتزوج من تشاء من الرجال فوراً إن إرادت » .