مىتواند فوراً ازدواج كند ؟ امام خمينى ( ره ) در اين باره چنين مىگويد :
لو تغير جنس المرأة فى زمان عدّتها سقطت العدة حتى عدة الوفاة ؛ « 1 »
اگر زنى در زمان عِدّه تغيير جنسيت دهد ، عِدّهاش ساقط مىشود حتى عِدّه وفات .
اينكه عده در اين هنگام ساقط است ، به دليل تبدّل و تغيير موضوع است ؛ چه اينكه زن به دليل تغيير جنسيت ، از زن بودن خارج شده و بنابراين ، احكام خاص زنان از وى منتفى مىگردد و احكام مردان بر وى جارى است و معنا ندارد وى در اين حالت ، موظف به تكميل دوران عده باشد . ولى پرسش اين است كه چرا امام خمينى فرمود : « حتى عدة الوفاة » ؛ يعنى حتى عدهء وفات نيز مانند بقيهء عدهها ساقط است ؟ به عبارت ديگر ، تأكيد اين امر و آوردن واژهء « حتّى » به چه منظور بوده است ؟
پاسخ : رمز نهفته در عدهء وفات اين است كه عدهء وفات داراى ويژگى خاص است . هدف از عدهء وفات ، براساس روايات اسلامى ، « حِداد » يا « ترك زينت به منظور احترام ميت » است . به همين دليل ، زمان آغاز عدهء وفات ، همان زمان رسيدن خبر مرگ شوهر به زن است ؛ چنان كه در صحيحهء محمد بن مسلم و بُريد بن معاويه و زُراره از امام باقر ( ع ) نقل شده كه حضرت در مورد زنى كه شوهر غايبش بميرد ، فرمود :
المتوفّى عنها تعتدّ من يوم يأتيها الخبر ؛ لأنّها تحدّ عليه ؛ « 2 » زنى كه شوهرش فوت كرده از روزى كه خبر مرگ شوهر به او مىرسد بايد عدّه نگه دارد ؛ زيرا زن بايد براى احترام شوهرش ترك زينب نمايد .
هرگاه تغيير جنسيت زن ، در زمان عدهء وفات صورت پذيرد ، ممكن است اين احتمال داده شود كه وى فقط پس از اتمام دوران عده ، مىتواند با جنس مخالف ازدواج كند ، ولى امام خمينى در پاسخ اين احتمال مىفرمايد : حتى عدهء وفات نيز ساقط
است . بنابراين ، وى مىتواند پس از تغيير جنسيت بلافاصله ازدواج كند . دليل آن واضح
هامش
( 1 ) . امام خمينى ، تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 559 .
( 2 ) . شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعه ، ج 15 ، ص 446 ، باب 28 از ابواب عِدَد ، حديث 3 .