حجتالاسلام دكتر عبدالكريم بىآزارشيرازى ، با تحقيقى كه در اين زمينه به عمل آوردهاند ، اين حديث را جعلى مىدانند . « 1 » نيز آيتالله سيد حسن مرعشى در صحت مضمون آن ترديد دارند . « 2 » ج ) اساساً عدهاى از فقيهان ، اين روايت را ضعيف دانسته و درسند روايت اشكال مىكنند . آيت الله ميرزا حسن بجنوردى مىگويد :
روايت ضعيف است و مشهور فقها از عمل و فتوا براساس آن روايت ، اعراض كردهاند ، ادعاى اجماع ، با وجود مخالفت مشهور ، از غرابت خالى نيست . « 3 » محقق حلى ، صاحب كتاب « شرايع الاسلام » بعد از نقل روايت فوق مىگويد :
روايت ضعيف است و اجماع - ادعايى - را به دست نياورديم . « 4 » با توجه به آنچه گذشت ، اگر فرضاً بپذيريم كه يك فرد هم نقش زن را ايفا كند و هم نقش مرد را ايفا كند ، تفاوت دندهها ميان زن و مرد قابل پذيرش نيست ، چه اين كه ، علم پزشكى ، به وضوح تساوى دندهها را بيان مىكند . با اين حال ، فرازهاى آغازين روايت ، كه ملاك جنسيت را براساس مجراى بول بيان مىكند ، مورد پذيرش است ؛ چون چنين مضمونى ، در روايتهاى متعدد ديگر ، مورد تأكيد قرار گرفته است ؛ بنابراين ، اين فرد اگر از مجراى زنانه بول كند زن است ، و گرنه مرد است . اين مطلب ، بارها از زبان حضرت اميرمؤمنان ( ع ) نقل شده است :
انَّ علياً كانَ يقولُ : الخنثى يوّرث مِن حيثُ يبولُ . . . . « 5 »
امام على ( ع ) پيوسته مىفرمود : ميراث خنثى بر اساس مجراى بول تعيين مىشود .
هامش
( 1 ) . سخنرانى عبدالكريم بىآزار شيرازى ، كنگره پزشكى قانونى ، تهران ، تيرماه 83 .
( 2 ) . سيدحسين فتاحىمعصوم ، مجموعه مقالات وگفتارهاى ديدگاههاى اسلام در پزشكى ، ج 2 ، ص 82 - 83 .
( 3 ) . ميرزا حسن بجنوردى ، القواعد الفقهية ، ج 2 ، ص 59 : « الرواية ضعيفة و المشهور اعرضوا عن العمل بها و ادعاء الاجماع مع مخالفة المشهور لايخلو من غرابة » .
( 4 ) . به نقل از : جواهر الكلام ، ج 39 ، ص 284 : « والرواية ضعيفة و الاجماع لم نتحققه » .
( 5 ) . شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 17 ، ص 573 ، ابواب ميراث الخنثى ، باب 1 ، حديث 1 .