همچنين ، شيخ مفيد ، اين روايت را در كتاب « ارشاد » ، در بخش قضاياى امير مؤمنان ( ع ) نقل كرده است . « 1 » با توجه به آنچه كه گذشت ، اين روايت بين فقهاى شيعه و سنّى مشهور ، و حتى برخى از فقيهان براساس آن ، فتوا دادهاند ، مانند : شيخ مفيد و سيد مرتضى و ابن ادريس حلى در سرائر ، « 2 » آيتالله محمد حسن نجفى ، صاحب جواهر الكلام ، « 3 » امام خمينى « 4 » و آيتالله على مشكينى . « 5 » صاحب كتاب « جواهر الكلام » از صحت مضمون روايت بشدّت دفاع مىكند و قول كسانى كه مدعىاند تعداد دندههاى زن و مرد مساوى است را قاطعانه رد مىكند . « 6 » با اين وجود ، در مورد فرازهايى از محتواى روايت ترديدهايى بيان شده است :
الف ) آيتالله محمد مؤمن قمى ، پس از نقل روايت فوق مىگويد :
به اعتقاد من ، روايت ياد شده اين معنا را در بردارد كه آن شخص ، هم نقش مرد و هم نقش زن را ايفا مىكرده ، با اين وجود ، اميرمؤمنان ( ع ) او را به مردان ملحق كرده است . من دربارهء مضمون اين روايت با چندتن از پزشكان گفتوگو كردم ، آنان گفتند : تاريخ پزشكى چنين چيزى را ياد نمىدهد . « 7 » ب ) از طرف ديگر ، مسألهء تفاوت دندهها ميان زن و مرد پذيرفتنى نيست ؛ چه اين كه ، زن و مرد در تعداد دندههاى طرف راست و چپ تفاوتى ندارند . از اين رو ،
هامش
( 1 ) . محمد بن محمد ( شيخ مفيد ) ، ارشاد ، ج 1 ، ص 213 .
( 2 ) . به نقل از : ميرزا حسن بجنوردى ، القواعد الفقهية ، ج 2 ، ص 59 .
( 3 ) . به نقل از : محمد حسن نجفى ، جواهر الكلام ، ج 39 ، ص 283 - 284 .
( 4 ) . به نقل از : روحالله خمينى ، تحريرالوسيله ، ترجمه محمد باقر موسوى همدانى ، ج 4 ، ص 234 - 235 .
( 5 ) . به نقل از : على مشكينى ، مصطلحات الفقه ، ص 233 .
( 6 ) . محمد حسن نجفى ، جواهر الكلام ، ج 39 ، ص 285 - 286 .
( 7 ) . محمد مؤمن قمى ، كلمات سديدة فى مسائل جديدة ، ص 107 ؛ مجله فقه اهلبيت ( فارسى ) ، سال 2 ( پاييز 75 ) ، ش 7 ، ص 94 .