ناپسند و خلاف مىشود . براى جلوگيرى از ظلم و ستم و جايگزينى حقّ و عدالت ، در اسلام ، اصلِ « تنبيه و مجازات متخلّف » به عنوان يكى از عوامل بازدارنده وضع شده است . به اين معنا كه وقتى فرد از مسير خير و سعادت منحرف گردد ، و پيروى از تمايلات شهوى و ناپسند را بر هر چيزى ترجيح دهد ، بايد به منظور هشدارِ او به چنين انحرافى و جلوگيرى از تكرار آن ، از عامل مجازات و تنبيه بهره بُرد . خداوند متعال در قرآن كريم مىفرمايد : وَ لَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياهءٌ يا أُولِى اْلأَلْبابِ « 1 » بديهى است كه قصاص يكى از شديدترين مجازاتهاست .
بنابراين ، بر اساس تعاليم اسلامى ، تنبيه و مجازات يك اصل حياتى و ضرورى است ؛ و براى هر جرم و انحراف و رفتارِ غير انسانىاى ، تنبيه و مجازات در خور و شايسته ارائه شده است . به عنوان مثال ، كيفر قتل ، قصاص است ؛ و مجازاتِ شربِ خمر ، تازيانه است . قابل ذكر است كه تمام اين مجازاتها بايد بدون هيچگونه ملاحظه و تبعيضى اجرا گردد ؛ همانگونه كه آيهى شريفهى قرآن كريم مىفرمايد : الزّانِية وَ الزّانى فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَة جَلْدة وَلا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَة فى دينِ اللّهِ « 2 » . منظور از قسمت اخير آيهى مذكور اين است كه در اجراى احكامِ كيفرى و تنبيه و مجازات انسانهاى متخلّف و منحرف ، نبايد تحت تأثير احساسات و عواطف قرار گرفت . البته در اين زمينه ، بحثهاى مفصّلى وجود دارد كه تحقيق حاضر با توجّه به موضوعش ، گنجايش چنين بحثى را ندارد .
سؤالى كه به ذهن مىرسد ، اين است كه اصل فوق در رابطه با كودكان و نوجوانان به چه صورتى اجرا مىگردد ؛ و آيا اساساً جارى مىشود ؟
گفتار يكم : بررسى عدم جواز تنبيه بدنى كودكان
گروهى از دستاندركارانِ امر تربيت ، كه ژان ژاك روسو در رأس آنها قرار دارد ، معتقدند انسان هرگز در تربيت خردسالان نيازى به مجازات و تنبيه بدنى ندارد ؛ زيرا ،
هامش
( 1 ) . بقره ، 179 .
( 2 ) . نور ، 2 .