گرهگشايى و توجه به رفع گرفتارىهاى مردم
وظيفهء ديگرى كه از جملات على عليه السلام آن جا كه مىفرمايد : « أطْلِقْ عَنِ النَّاسِ عُقْدَةَ كُلِّ حِقْدٍ » براى فرماندار [ و مسؤولان كادر بالاى حكومت ] مشخص مىشود ، وظيفهء گرهگشايى و برآوردن حوائج مادّى و معنوى مردم تحت حكومت است .
پر واضح است كه مردم به مقتضاى طبع بشرى و به مقتضاى آمال و آرزوهايى كه دارند ، هرگاه به آنچه كه مىخواهند ، نائل نشوند ( و اغلب هم نائل نمىشوند و نخواهند شد ) ، مجريان حكومت را مسؤول محروميّتها و سرخوردگىهاى خود قلمداد مىكنند . آنان چنين مىپندارند كه حكومت با امكاناتى كه دارد ، مىتواند تمام آرزوها و خواستهاى آنان را جامهء عمل بپوشاند و طبيعى است كه چنانچه حكومت نتوانست خواستهاى آنان را برآورده سازد ، نسبت به مجريان امر ، در دل ، كينه و عداوت مىپرورانند و اين موجب سستىِ اساس و پايههاى حكومت مىشود .
پس در نتيجه ، از آن جا كه حاكم نمىتواند تمام خواستههاى مردم تحت حكومت خود را برآورده سازد ، مىبايست در چنين مواردى با گشاده رويى و رعايت ادب و با پيروى از اخلاق اسلامى ، مردم را با كمبودها آشنا سازد و از خود آنان چارهجويى نمايد و در يك كلام ، از هر طريق ممكن ، رضايت مردم را جلب كند .
رايزنى در اسلام
در فرهنگ اسلام مشاوره و مشورت براى جلوگيرى از استبداد و خودمحورى و نيز دست يازيدن به افكار و انديشههاى ديگران و در