هر كس كه بخواهد جان خود رادر راه ما فدا كند و جوياى ديدار خداوند است ، با ما بيايد .
اين كه فرمود : « كَأنّي بِاوْصالِي ؛ مىبينم كه گرگهاى بيابانها ميان « نواويس و كربلا » بند بند مرا از هم جدا كرده و شكمهاى تهى خود را از پيكر من سير مىسازند » دليل ديگرى است ، هم بر آگاهى امام حسين عليه السلام از شهادت خود و هم ، جايى كه شهادتگاهِ اوست .
نويسندهء كتاب شهيد جاويد مىگويد :
ممكن است بگوييم اين خطبه را امام حسين عليه السلام در روز عاشورا كه ، از نظر مجارى طبيعى ، شهادت وى حتمى شده بود ، ايراد فرموده است ، نه در مكه . « 1 »
در پاسخ ايشان بايد گفت : اگر سخن بر سرِ امكان است ، امكان ديگرى نيز هست ، و آن اينكه امام عليه السلام دوبار و در دو جا ؛ يكى در مكّه و ديگرى در كربلا ، چنين خطبهاى را ايراد كرده است . « 2 » و جالب اين كه اختلاف در پارهاى تعبيرها خود تأكيد و تأييدى بر اين امكان است ؛ و اين كه امام عليه السلام فقط در مكّه اين خطبه را ايراد كرده باشد نيز ، ممكن است ؛ چرا كه :
أوّلًا : در كتاب لهوف به آن تصريح شده است . « 3 »
ثانياً : در كتاب « اربعين الحسينيه » « 4 » به نقل از منابعى چون « كشف الغُمّه و . . . » آمدهاست كه همگى برآناند ، كه ايراد اين خطبه در مكّه بوده است .
هامش
( 1 ) . شهيد جاويد ، ص 138 .
( 2 ) . خوارزمى در مقتل خود ايراد اين خطبه را با اندكى اختلاف با آن چه در متن آمده است ، در روز عاشورا مىداند ، ( ج 1 ، ص 254 ) .
( 3 ) . لهوف في قتلى الطفوف ، ص 38 .
( 4 ) . نوشته حاج ميرزا محمّد ارباب ( اشراقى ) .