مجمل و مبيّن
در تعريف مجمل و مبيّن اين گونه گفته شده است : مجمل : لفظى است كه ظهور در معناى مشخصى ندارد . مثل اين كه متكلم گفته باشد : « رأيت عيناً » و هيچ قرينهاى هم اقامه نكرده باشد . مبيّن : لفظى است كه ظهور در معنا دارد . و به تعبير مرحوم آخوند : « لفظ ، قالب براى خصوص معنا باشد » . « 1 » بايد توجه داشت كه ظهور ، مساوق با معناى حقيقى نيست . اصالة الظهور ، هم در استعمالات حقيقى به كار مىرود و هم در استعمالات مجازى . يعنى همانطور كه « رأيت أسداً » ظهور در معناى حقيقى دارد ، « رأيت أسداً يرمي » نيز ظهور در معناى مجازى دارد . در نتيجه اگر جملهاى مبيّن بود و در معنايى ظهور داشت - خواه در معناى حقيقى يا در معناى مجازى - بر اساس اصالة الظهور بايد آن ظهور را اخذ كنيم . ولى مجمل فاقد ظهور است و چون فرض اين است كه قرينهاى در كار نيست ، راهى براى حمل كلام مولا بر معناى غير ظاهر وجود ندارد .
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 397