مقدمات بحث
مقدّمهء اوّل : مراد از كلمهء « واحد » در عنوان بحث چيست ؟
مرحوم آخوند در اين مقدّمه به ذكر دو مطلب مىپردازند : مطلب اوّل : مقصود از كلمهء واحد ، خصوص واحد شخصى نيست « 1 » بلكه شامل واحد جنسى و واحد نوعى هم مىشود . « 2 » ايشان در ابتدا مثالى را مطرح مىكنند كه در آن مسامحه وجود دارد ولى در ذيل همين كلامشان آن را اصلاح مىكنند . مرحوم
هامش
( 1 ) - بله ، واحد شخصى ، قدر متيقن از آن مىباشد .
( 2 ) - واحد بر سه قسم است : شخصى ، نوعى ، جنسى . واحد شخصى ، مثل اين كه بگوييم : « زيدٌ واحدٌ » . در اينجا زيد عبارت از وجود انسان به ضميمهء خصوصيات فرديّه است كه اين خصوصياتْ مانع از اين مىشود كه صاحب آن خصوصيات تكثر پيدا كند . و كلمهء فرد - كه در منطق به كار برده مىشود - در مقابل تكثر است . واحد نوعى مثل اين كه بگوييم : « الإنسان واحد » . در اينجا واحد به اين معنا نيست كه قابل صدق بر كثيرين نباشد بلكه مراد اين است كه انسان ، نوعِ واحدى - در مقابل ساير انواع حيوان - است . واحد جنسى مثل اين كه گفته شود : « الحيوان واحد » . يعنى حيوان ، جنس واحدى است كه انواع متعدّدى تحت پوشش اين جنس قرار دارند .