جملهء خبريه در مقام انشاء
در بسيارى از روايات ملاحظه مىكنيم كه جملهء خبريّه در مقام بيان حكم وارد شده است . و حكم - چه وجوبى باشد يا استحبابى يا تحريمى يا كراهتى - از مقولهء انشاء است . مثلًا در صحيحهء ثانيهء زراره ، در باب استصحاب ، كه زراره ، سؤالاتى از امام عليه السلام مىپرسد ، امام عليه السلام در جواب او حكم را به صورت صيغهء مضارع بيان مىفرمايد . گاهى مىفرمايد : ( تعيد الصلاة ) و نمىفرمايد : « أعِد الصلاة » ، گاهى مىفرمايد : ( تغسله و لا تعيد الصلاة ) « 1 » . جملهء خبريّهاى كه در مقام انشاء است ، معمولًا به صورت فعل مضارع مطرح مىشود . گاهى هم به صورت فعل ماضى و همراه با شرط ذكر مىشود ، مثلًا مىفرمايد : ( إن كان زاد في صلاته فأعاد الصلاة ) « 2 » . ولى اين قسم خيلى نادر است ، امّا استعمال فعل مضارع بسيار است . قبل از ورود به بحث ، تذكر اين نكته را لازم مىدانيم كه بدون ترديد ، جمل
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 2 ( باب 42 ، 41 ، 44 ، 37 من أبواب النجاسات ، ح 1 ) .
( 2 ) - روايتى به اين عبارت در كتب روايى نيافتيم . بله ، مىتوان براى مورد فوق به روايت « من سها فلم يدر أ زاد في صلاته أو نقص منها سجد سجدتي السهو » [ مستدرك الوسائل ، ج 6 ، ص 413 ] مثال زد .