تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 532

مساهمون:

ص٥٣٢

كلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند ، مىفرمايد : قدر متيقّن از بناى عقلاء در مسألهء اصالة عدم النقل در جايى است كه اصلِ نقل ، مشكوك باشد و در جايى كه اصل نقل ، معلوم است ولى تقدّم و تأخّر آن - نسبت به استعمال - مشكوك است ، ما يا مىدانيم كه عقلاء چنين بنايى ندارند و يا شك داريم . و همين شك ، براى ما كافى است . همان‌طور كه اگر در مورد يك اصل شرعى يا امارهء شرعيه ، شك در اعتبار آن داشته باشيم نمىتوانيم بنا را بر اعتبار آن بگذاريم مثلًا در صورت شك در أصالة الحلية كه آيا در شرع وجود دارد يا نه ؟ نمىتوان بنا را بر حلّيت گذاشت . در اصول عقلائيه نيز همين‌طور است . اگر شك كنيم كه آيا عقلاء ، اصالة عدم النقل را در مورد علم به نقل و شك در تقدّم و تأخّرش - نسبت به استعمال - اجرا مىكنند و استعمال را ملحق به وضع اوّل مىكنند ؟ همين شك ، براى عدم حجّيت كافى است . حجّيت ، نياز به پشتوانه دارد ولى عدم حجّيت ، دليل نمىخواهد و همان شك در اعتبار ، براى حكم به عدم حجّيت كفايت مىكند . « 1 » حضرت امام خمينى « دام‌ظلّه » نيز به تبعيّت از مرحوم آخوند همين مطلب را اختيار كرده است ، « 2 » و واقع هم همين است .

كلام محقّق حائرى رحمه الله

مرحوم آيت‌اللَّه حائرى ، فرموده است : در جايى كه تاريخ استعمال ، معلوم باشد ، مثلًا بعد از يك ماه از تحقّق وضع ، استعمالى تحقّق پيدا كرده و ما اجمالًا مىدانيم نقلى هم در كار بوده است ولى نمىدانيم آيا اين نقل ، قبل از استعمال بوده يا بعد از آن ؟ در اين صورت ، استعمال را بر معناى اوّل ، حمل مىكنيم و درحقيقت ، اصالة عدم النقل را در رابطه با اين استعمال
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 34
( 2 ) - مناهج الوصول إلى علم الاصول ، ج 1 ، ص 132 و تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 61