موجودا بما هو حيوان و دخل فى الباب الملكى و ليس له عن هذه الحالة مغير . فقال اليهودى : الله اكبر يا ابن ابى طالب لقد نطقت بالفلسفة جميعها .
امير المؤمنين على عليه السلام به يكى از دانشمندان يهود گفت : هر كس طباع او معتدل باشد مزاج او صافى گردد ، و هر كس مزاجش صافى باشد اثر نفس در وى قوى گردد ، و هر كس اثر نفس در او قوى گردد بسوى آنچه كه ارتقايش دهد بالا رود ، و هر كه بسوى آنچه ارتقايش دهد بالا رود به اخلاق نفسانى متخلق گردد ، و هر كس به اخلاق نفسانى متخلق گردد موجودى انسانى شود نه حيوانى و به باب ملكى درآيد و چيزى او را از اين حالت بر نگرداند . يهودى گفت : الله اكبر ! اى پسر ابو طالب همه فلسفه را گفتهاى - چيزى از فلسفه را فرو گذار نكردهاى .
ج - علم الهدى سيد مرتضى ( متوفى 436 ه ق ) در مجلس نوزدهم أمالى معروف به غرر و درر ( ص 274 ج 1 طبع مصر ) روايت كرده است كه : ان بعض ازواج النبى صلى الله عليه و آله ، سألته متى يعرف الانسان ربه ؟ فقال : اذا عرف نفسه .
د - و نيز علم الهدى در غرر و درر ( ص 329 ج 2 ط مصر ) از رسول الله - صلى الله عليه و آله - روايت كرده است كه آن جناب فرمود : أعلمكم بنفسه أعلمكم بربه .
ه - شيخ رئيس ابو على سينا در آغاز رساله موسوم به حجج عشر گويد : رويت عن امام الائمة امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام انه قال : من عرف نفسه فقد عرف ربه . و سمعت رأس الحكماء ارسطاطاليس يقول على وفاق قول امير المؤمنين عليه السلام : ان من عجز عن معرفة نفسه فأخلق به أن يعجز عن معرفة ربه ، و كيف يرى المرأ موثقابه فى معرفة شىء بعد ما جهل نفسه الخ .
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 826
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٨٢٦