محقق طوسى در تحرير مجسطى مىفرمايد : ليس الى معرفة وتر ثلث القوس المعلومة الوتر من جهة الخطوط طريق يوجه و وتر قوس شش درجه معلوم است ، اگر وتر ثلث او كه دو درجه است معلوم شود جيب يكدرجه كه نصف وتر دو درجه است معلوم مىشود ايشان جيب يكدرجه بتقريب بيرون آوردهاند و بناء جدول جيب بر آن نهادهاند .
غياث الدين جمشيد كاشى نيز چون قوشچى رسالهاى در جيب قوس يكدرجه دارد ، در آغاز آن فرمايد : و المبرزون فى الصناعة المعتنون بشأن هذه البضاعة مع تكثر العدد و توفر العدد و كمال الاهتمام فى اتمام امثال هذا المرام الى زماننا هذا لم يحوموا حول تحقيقه بل تشبثوا باذيال طرق تقريبية فى تدقيقه حتى قال بعضهم ليس الى معرفة وتر ثلث القوس المعلومة الوتر من جهة الخطوط طريق يوجه . الخ
و مرادش از بعض محقق طوسى است كه عبارت او را از تحرير مجسطى نقل كردهايم . اين رساله جمشيد كاشى با رساله سلم السماء وى بانضمام شرح قاضىزاده رومى قريب بقطع وزيرى در ايران بچاپ سنگى طبع شده است .
براى تحقيق در اين مسأله بشروح مجسطى و زيج الغ بيك بخصوص شرح برجندى آن بايد رجوع شود . قبل از اسلام مجهولات را از اوتار تحصيل مىكردند . خود بطلميوس در اعمال اوتار را اعتبار كرده است و در جدول اوتار قسى بأجزائى كه قطر صد و بيست جزء باشد وضع كرده است دانشمندان اسلام بدل اوتار جيوب را اعتبار كردهاند كه انصاف اوتارند بأجزائى كه نصف قطر شصت جزء باشد . ما در كتاب دروس معرفة الوقت و القبلة در سير تكاملى اين مسأله از اوتار به جيوب بحث كردهايم و مخترعين جيب و ظل را معرفى كردهايم و در اين نكته هم از سير تكاملى جيب يكدرجه آگاهى
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 749
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٧٤٩