خوشترين ساعتى از ساعات ، مقرون بخير و بركات كه سهيل اهل بزم را اهلا و سهلا مىگفت ، و زهره چنگ مينواخت و كف الخضيب كف بر كف مىزد . . . الخ
نكته 908
جيب كه آن را بفرانسه سينوس گويند ، عمودى باشد كه از يكطرف قوس بر قطرى افتد كه بديگر طرف آنقوس گذشته باشد پس لازم آيد كه نصف دور و دور تمام را جيب نباشد و نيز لازم آيد كه هر چهار قوس را يك جيب باشد :
دو كم از نصف دور كه تمام يكديگر باشند تا نصف دور ، و دو زيادت از نصف دور كه هر يك تمام يكى از آنقوس كم از نصف دور باشد تا دور . جيب خط مستقيم است و قوس منحنى و در نسبت تجانس شرط است چنان كه در صدر مقاله پنجم اصول تعريف شده است كه النسبة أيية أحد مقدارين متجانسين عند الاخر . و همين مشكله در نسبت محيط دائره بقطر نيز وارد است چنان كه در رساله تكسير دائره بتفصيل بيان كردهايم . و بر همين مبناى تجانس ، خواجه نصير الدين طوسى بر اقليدس در شكل يه مقاله يب اصول كه نسبة الكرة الى الكرة كنسبة القطر الى القطر مثلثة است اعتراض دارد ، رجوع شود .
يكى از مسائل بسيار مشكل رياضى تحصيل جيب يكدرجه است ملا على قوشچى در زيج الغ بيك گويد : جيب يكدرجه كه بناء عمل جدول جيب و ظل بر آنست الى يومنا هذا هيچ كس بطريق برهان استخراج نكرده و همه حكماء تصريح كردهاند به آنكه طريق عمل باستخراج آن نيافتهاند و جلت كردهاند تا بتقريب بدست آوردهاند ، و ما بعناية الله و منه بطريق برهانى ملهم شديم و در بيان آن على حده كتابى پرداختيم و به آن جيب برهانى اين جدول عمل كرديم .
كلمه جلت در متن زيج الغ بيك و شروح آن به جبلت تحريف شد و مطابق نسخه صحيح همان جلت صحيح است .