سهلتر . و بر اين مثابت است حال تأثيرات علويات در سفليات چه مواد كامنه كوه بدخشان را استعداد قبول صورت لعليه هست بنابراين بسبب تابيدن شمس لعل مىشود و مواد كوههاى ديار ما كه استعداد صيرورت لعل نيست با وجود تابيدن آفتاب زيادهتر از بدخشان جز رخام و خارا متكون نشود . انتهى .
يكى از نتائج كلام مذكور صاحب زيج بهادرى فرق ميان علم احكام و علم هيأت گذاشتن كه دومى بر اساس يقين است بخلاف اول و بسيارى از فقهاى ما متوجه اين نكته نيستند و بعضى توجه داشتند از آن جمله مرحوم آقا سيد ابو الحسن اصفهانى در وسيله ( اول مكاسب محرمه ص 4 ط 1 ) كه پس از بيان اولى گفت : و ليس منه الاخبار عن الخسوف و الكسوف و الاهلة و اقتران الكواكب و انفصالها لان امثال ذلك بسبب الحساب بعد ضبط الحركات و مقاديرها و تعيين مدارات الكواكب و اوضاعها و لها اصول و قواعد سديدة عندهم و الخطاء الواقع أحيانا منهم فى ذلك ناش من الخطاء فى الحساب .
نكته 913
عارف مولى عبد الرزاق در شرح منازل السائرين فرمايد :
و قد جرب القوم ان الاكثار من ذكريا حى يا قيوم يا من لا إله الا انت يوجب حيوة العقل . ( ص 35 و 36 چاپ سنگى ط 1 ) .
كلمه اكثار را در حصول نتيجه دخلى تمام است كه همت در استقامت بايد نه حال فقط كه اصحاب حال ممكن است اهل قيل و قال شوند اما شهود طلعت سعادت و اعتلاى به جنت قرب و مكاشفات انسانى اهل همت را است . و هر عمل و ذكرى كه كمتر از اربعين باشد چندان اثر بارزى ندارد و خاصيت اربعين در ظهور فعليت و بروز استعداد و قوه و حصول ملكه امرى مصرح به در آيات و اخبار است . و در ادامه عمل به يكسال تا ادراك ليلة القدر شود هم در جوامع روايى از اهل بيت عصمت و وحى روايت شده است ففى باب استواء العمل و المداومة عليه