نكته 750
وحى تشريعى برحلت خاتم ختم است ، و وحى انبائى براى هر مستعدى حتم .
نكته 751
آسمان را در لسان شرع دو اطلاق است : يكى جسمانى كه گويى باران از آسمان نازل مىشود كه آنچه بالاسر تست از اجرام علوى و غيرها اين آسمانست ، و ديگر آسمان روحانى كه ملك از آنجا فرود ميآيد و قرآن از آنجا نازل مىشود و علوم از آنجا افاضه مىگردد و عروج بدانجا صورت مىگيرد اگر چه اطلاق جابر آسمان ثانى بمعنى حقيقى آن نيست فتدبر .
نكته 752
آنچه را كه انسان در اين نشأه مىبيند همه در عالم مثال اوست كه ماده مرئى در حقيقت مثال آن در صقع نفس رائى مشاهد است نه نفس ماده . و به عبارت ديگر آنچه را مدارك و مشاعرت در مىيابند ، در واقع مدرك حقيقى حقيقت تو است كه نفس ناطقه تست . يعنى زبان چشنده است به اين معنى كه نفس چشنده است در اين موطن ، بلكه بدقت تامل كنى نفس چشنده است در خيال اين موطن ، و على التحقيق تمام ادراكات بعلم حضورى است حتى ادراكات محسوسه . حال اگر اهل اشارتى روايات وارده در سرازيرى قبر و فشار قبر و مسائلت در قبر و ديگر امورى كه بقبر اسناد مييابد از اين قبيل بدان يعنى آن احوال و اهوال ياد شده بر حقيقت شخص وارد است كه ادراكات اوست ولى در مثال و تمثل صقع خيال خود همه را در عالم قبرش مىبيند اما قبر او يعنى قبر مربوط به شخص او كه متمثل و متحقق در صقع نفس او و وعاء ادراك اوست كه اگر چنانچه زندهاى را با او در اين قبر خاكيش كه نمودارى و رسمى و اسمى از قبر حقيقى اوست بگذارند ، اين زنده هيچيك از آن احوال را نه مىبيند و نه ميشنود زيرا اين قبر ترابى خارجى نمودار ، ظرف عذاب يا ثواب مرده نيست بلكه ظرف ثواب و عقاب را در قبر خودش مىبيند . و يا اگر مرده مؤمن و كافرى هر دو را در يك