خوانسارى در رياضيات بسيار متبحر بود حتى از دانشگاه سؤالاتى براى او ميفرستادند ، در معادلات جبر و مقابله يكى از متبحرين بود ، تثليث زاويه كرد ولى بما ياد نداد ، و اخيرا در هند مرحوم شد .
راقم گويد : آنكه فرمود : تثليث زاويه كرد ، يك مسئله رياضى قابل توجه است . در اصول اقليدس و ديگر كتب رياضى چه در ابتدائيات و چه در متوسطات و نهائيات ، مسئله تثليث زاويه اعم از مستوى و مستدير بطور استقلال كه يكى از أشكال مقالهاى باشد عنوان نشد نه در اصول اقليدس و نه در اكرمانا - لاوس و ديگر متوسطات و نه در مجسطى بطلميوس خواه بتحرير خواجه و خواه بتحرير مغربى اندلسى ( محيى الدين يحيى بن محمد بن ابى الشكر المغربى الاندلسى ) هر چند اصول اقليدس متكفل فروع رياضيات مىباشد و اگر مسألهاى رياضى در آن عنوانى خاص ندارد و به اصطلاح يكى از اشكال مقالهاى نيست ، بايد به استبانه أشكال ديگر مربوط به آن مسئله استنباط شود چنان كه در هر فن حكم هر اصل و فروع آن همين است . شكل نهم مقاله اولى اصول اقليدس در تنصيف زاويه است اما تثليث الزاويه فلست أدرى .
نكته 726
اين كه اساطين معارف حقه فرمودهاند الواحد لا يصدر عنه الا الواحد ، معنى آن نه اين است كه از يك واحد عددى جز يك چيز صادر نميشود چنان كه اكثرى ناس مىپندارند ، بلكه معنى آن اين است كه واحد به وحدت حقه حقيقيه كه بسيطه الحقيقة اعنى صمد است جز يك امر از او صادر نميشود ، زيرا واحد عددى ذوجهاتست و از اين حيث با صدور كثرت از او منافات ندارد .
توضيحا گوييم كه ذات صمد تعالى ، كله علم و كله سمع و بصر و نور و وجود و قدرة و هكذا جميع صفات كماليه كه