و صرف كه دستور زباناند سخن را در حد موزون و مطبوع خود حفظ مىكنند . آداب مشق و خط نيز حروف و كلمات را در حد خود نگاه مىدارند و حسن و جمال آنها را حفظ مىكنند بلكه هر چيز كه به معيار ادب خود مؤدب شده است ، حائز كمال خود است و واجد قدر و قيمت است . صاحب غاية المراد فى وفق الاعداد گويد :
اين فقير حقير با جمعى عزيزان گرد بساط زمين سير مىكردم ، به اشترخان رسيدم ، عزيزى ما را به ضيافت در باغى برد ، موسم زردآلو بود ، آن عزيز فرمود : كه ميوه پرورده مىخواهيد يا خودروى ؟ اين فقير گفتم كه تعريف اينسخن بفرماييد . از درخت زردآلو شاخى بگرفت و بيفشاند و ميوه چند ريخته شد ، و شاخ ديگر هم بيفشاند اين را مغز شيرين بود و آن را تلخ . فرمود اين كه مغزش تلخ بود خودروى است ، و آنكه مغزش شيرين است پرورده است .
غرض اين كه همانطور علوم ادب ميزان و مكيال سنجش و نگاهدار حدود معارف و كمالات مربوط به خودند ، قرآن با انسان بدينسان است كه القرآن مأدبة الله . اين دستور العمل الهى ادبآموز و ادب كننده و مدينه فاضله ساز است ، انسان را در حد انسانيش نگاه مىدارد و او را از اعوجاج و انحراف حفظ مىكند و به فعليت و كمال انسانيش مىكشاند و مىرساند
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
( اسراء 10 ) .
چون در پيرامون اين موضوع عظيم القدر أعنى مأدبة الله در رساله قرآن و انسان ، بطور مستوفى ، تحقيق و تنقيب نمودهايم در اين مقاله به همين قدر اكتفا مىكنيم و آن را به سلام و ثناء و دعاء مجدد خاتمه مىدهيم .
اميد است ، اين چند كلمه كه به رسم عرض ادب به پيشگاه والاى انجمن خوشنويسان ، از خامه خام اين خامل بتحرير