است
وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
( عنكبوت 65 )
فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ
( سوره عبس 25 ) زيد شحام از امام صادق عليه السلام پرسيد ما طعامه ؟ فرمود : علمه الذى ياخذه عمن ياخذه ( كافى معرب ج 1 ص 39 ) و غذاى بالقوه جسمانى او همه در آغاز جمادند نه نبات و حيوان ، حتى بقول و لحوم چه بقل منقطع از ارض و اصل خود ديگر نبات نيست و همچنين لحم حيوان مذبوح و غير مذبوح و چون غذاهاى جسمانى بالقوة به فعليت رسيدهاند اعنى غذاى بالفعل شدهاند نفس بدان حيات مىدهد كه مرتبه نازله نفس مىگردد پس هيچگاه جماد بالفعل غذاى بالفعل جسم و بدن حيوانى نمىشود و آن حيات بالفعل است كه غذاى بالفعل انسان من حيث هو انسان است كه از دار آخرت است كه نه طعمه جانورى مىگردد و نه مورد تصرف طبيعت قرار مىگردد و نه مقبور در حفره تراب و غير آن مىشود ، و نه مأكول مفترس و جز آن . از اين اصل اصيل و تحقيق دقيق معلومت شده است كه اصلا شبهه آكل و مأكول كشجرة خبيثة اجتثت من فوق الارض مالها من قرار . علاوه اينكه غذاهاى بالقوه جسمانى براى نفس ، صفت اعدادى دارند نه اين كه جزء بدن انسان من حيث هو انسان مىگردند و بدنى را كه نفس براى خود مىسازد و با آن بدن محشور و مبعوث است ، مرتبه نازله او است كه اين غذاهاى جسمانى معد او براى ساختن آن بدن اند و آن بدن منفرد و عارى از هيولاى طبيعت است و در حقيقت صورت نفس با هيولاى طبيعت ، مصاحبت اتفاقيه دارد فافهم . من در آستانه حكمت متعاليه شبههاى را رسواتر و واهىتر از شبهه مشهور به ابن كمونه در مبدأ ، و شبههء آكل و مأكول در معاد سراغ ندارم .
نكته 675
صدر المتالهين در آغاز فصل سوم باب يازدهم نفس اسفار فرمايد : فالاعتقاد بحشر الابدان يوم القيامة هو أن يبعث