مركز جرم شمس است كه بعد از دوازده دقيقه زمانى اول فجر صادق است كه انحطاط شمس از افق پانزده درجه است فتبصر .
و بدانكه حكم استصحاب ليل جارى است حتى يتبين الخيط الابيض من الخيط الاسود من الفجر فتدبر .
نكته 617
شيخ رئيس ابو على سينا و علامه ابن فنارى و صائن الدين على بن تركه و صدر المتالهين هر يك در اقامه برهان بر مسائل عرفان سهمى بسزا دارد و خوش نقشى را پيش كشيده است .
جناب شيخ بهجت و سرور را در نمط هشتم و مقامات عارفين را در نمط نهم ، و اسرار آيات را در نمط دهم ؛ بر كرسى برهان نشانده است و به نحو أحسن و اعلى از عهده چنين امر خطير بر آمده است . اما در توحيد عارفان كه توحيد صديقين است سخت سست است و راهى را كه پيموده است نادرست است .
زيرا كه از راه مفهوم وجود پيش آمده است . صدر المتالهين در فصل دوم موقف اول الهيات اسفار ( ص 5 ) به روى همين اعتراض را دارد . و ما در رساله وحدت از ديدگاه عارف و حكيم تا حدى در پيرامون آن بحث كردهايم . در دفتر دل هم ثبت شده است كه :
سخن بنيوش و بسپارش بخاطر * كه فرق منفطر چبود زفاطر
عرب گويد انفطرت الانوار * من أغصان الشجر ، اى مرد بيدار
نه اغصان از شجر يابد رهايى * نه انوار است و اغصان را جدايى
اگر انوار و اغصان جز شجر نيست * خدا هست و دگر حرف دگر نيست