چون مرتفع است و به سر او چسبيده نيست بچه مىآورد » .
محض آگاهى عرض مىشود كه جناب شيخ رئيس ابو على سينا در اول مقاله پنجم حيوان شفاء ( ط 1 ، رحلى ، چاپ سنگى ، ص 403 ) فرموده است : « ليس شىء ممّا له رجلان يلد حيوانا إلّا الإنسان وحده » يعنى هيچ جاندار دو پا بچه نمىآورد مگر انسان فقط . بدين معنى كه حيوانات دو پا به جز انسان هم تخم مىنهند و تنها انسان است كه بچه مىآورد .
و دانسته شد كه اين سخن به اطلاق درست نيست زيرا كه خفّاش از جانداران دوپاست و بچه مىآورد ؛ اما آن ضابطهاى كه از امام معصوم نقل كردهايم به تمام و كمال است . به موضوع بحث برمىگرديم و گوييم :
به عنوان نمونه در بيان سرّى از اسرار تكوينى ، مطلب مذكور گفته آمد ؛ اكنون در بيان سرّى از اسرار تشريعى باز به عنوان نمونه گوييم :
از معصوم ( عليه السلام ) سؤال شده است هر گاه كسى تخمى در اجمه - يعنى در بيشه - يافته است ، و يا تخم پرنده آبى يافته است . و نمىداند كه تخم حيوان حلال گوشت است تا خوردن آن جايز باشد و يا تخم حيوان حرام گوشت است كه خوردن آن حرام باشد ، به چه نشانه داند كه تخم حلال گوشت يا حرام گوشت است ؟
در جواب فرموده است : هر تخمى كه دو طرف آن يكسان است از حرام گوشت است ، و اگر مثل تخم مرغ خانگى است كه يكطرف آن پهن است - يعنى مخروطى است - آن تخم حيوان حلال گوشت است . چند روايت در اين موضوع در جزء يازدهم وافى فيض از كافى و تهذيب ذكر شده است ( وافى ، چاپ رحلى ، ج 3 ، ص 15 ) .
تخم مار دراز و هر دو طرف آن يكسان است ، و تخم باخه گرد است و از همه جانب يكسان است ، و هر دو حرام گوشتاند . و تخم كبك و كبوتر و گنجشك و مرغ خانگى مخروطى است كه يك طرف پهن و جانب ديگر آن كشيده است و اينها حلال گوشتاند .
هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 467
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٦٧