دو قطب افق گذرد ، و دو قطب آن دو نقطه طالع و غارب بود ، و تنصيف كند هر يك از نصف ظاهر و نصف خفى از فلك البروج را . و قوسى كه از اين دائره ميان افق و قطب فلك البروج ، يا ميان فلك البروج و قطب افق از جانب اقرب افتد آن را عرض اقليم رؤيت گويند . و عرض اقليم رؤيت را عرض محكم نيز مىنامند ، و لكن شهرت با اول است .
وزان دائره وسط سماء رؤيت كه همان دائره عرض اقليم رؤيت است با دائره منطقة البروج ، وزان دائره نصف النهار با دائره معدل النهار است ، لاجرم وزان قوس عرض اقليم رؤيت وزان عرض بلد است چه اين كه عرض بلد اقصر قوسى از دائره نصف النهار بين سمت الرأس و دائره معدل النهار است ؛ و عرض اقليم رؤيت اقصر قوسى از دائره وسط سماء رؤيت بين سمت رأس و دائره منطقة البروج است ، به تفصيلى كه در درس بيست و نهم دروس هيئت و ديگر رشتههاى رياضى بيان كردهايم .
كلمه اقليم در فرانسه به صورت
Climat
نوشته مىشود كه تلفظ آن كليما و قليما است كه به معنى آب و هوا و ناحيه و اقليم به مفاد سرزمين بطور مطلق به كار مىرود .
كلمهء 143
اين كلمه پاسخ نامه يكى از دوستانست :
بسم اللّه كلمة المعتصمين . سلام اللّه السلام المؤمن على الأخ الأعزّ و علينا و على عباده المصطفين ، جعله و ايّانا من اهل الولاء و الرضا .
تحسينى كه در صدر مرقومه مبارك اظهار شد ، جوابش اين كه :
طاوس را با همه نقشى كه هست خلق * تحسين كنند و او خجل از پاى زشت خويش
سعدى
لطفى كه در اثناى مقالت بدان اشارت رفت ، و تفقّدى كه شد جزايش اين كه :
إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا
. « 1 » و بدانچه كه در ذيل نامه نگاشته آمد ، تقديم
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف ( 7 ) : 171 .