اين حديث شريف در جوامع فريقين به اسناد و صور گوناگون روايت شده است و مفصل و مبسوط در باب پنجاه و سوم ارشاد القلوب ديلمى نقل شده است و حديث اوّل آن باب است و در آن دقايقى بسيار ارزشمند آمده است . غرض اين است كه اوصاف وسايط فيض الهى در حديث انشقاق ، در اين حديث درباره عقل آمده است كه از تأليف اين دو حديث نتيجه حاصل مىگردد كه ، انسان كامل عقل است و همچنين نتايج بسيار ديگرى كه براى مستنتج حقايق از ضم اين دو مقدمه اعنى دو حديث مذكور حاصل مىگردد كه احاديث مانند آيات مفسر يكديگر ، و بعضى از آنها شاهد ديگرى ، و ناطق ديگرى است ، قال الصادق عليه السّلام : احاديثنا يعطف بعضها على بعض فان اخذتم بها رشدتم و نجوتم ، و ان تركتموا ضللتم و هلكتم فخذوا بها و انا بنجاتكم زعيم . « 1 »
لسان سفراى الهى همه رمز است خداوند توفيق فهم اسرار و رموز آنان را مرحمت فرمايد . نكات ديگر نيز از حديث اشتقاق مذكور ، مستفاد است و لكن ورود در بحث از آنها شايد موجب خروج از موضوع رساله گردد .
تجليات اسمايى و غايت حركت وجودى و ايجادى
تجليات كه همان ظهورات است در لسان قرآن مجيد و روايات اهل عصمت و وحى كه در حقيقت مرتبه نازله قرآن و به مثابت بدن آن و قرآن اصل و روح آنها است ، تعبير به يوم شده است ،
كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ
« 2 » اين تجليات و ظهورات ، انفطار موجودات از ذات واجب تعالى و اشتقاق اين كلمات وجوديه از مصدرشان كه وجود واجب است مىباشد و همگى قائم
هامش
( 1 ) ص 25 ، خصائص فاطميه .
( 2 ) رحمن / 31 .