10 - استاد علامه ( ره ) چون فلسفه اسلامى را در پرتو وحى آسمانى ديد و قوانين آن را مطابق با حقائق قرآنى يافت به ميزان بودن او يقين پيدا كرد و آنگاه افكار فلسفى فلاسفه دو بلوك شرق و غرب را با ميزان فلسفه اسلامى سنجيد و آنها را نقد و تحليل نمود و هرچه مطابق با برهان و قرآن بود پذيرفت و هرچه مطابق نبود ، با معيارهاى عقلى ابطال كرد و اين سلطه بر فلسفههاى غرب و شرق مولود تبحر كامل استاد در فلسفه اسلامى بود و نمونهء بارز آن اصول فلسفه و روش رئاليسم مىباشد .
چون مسئله " علم " در اروپا از مسائل مهم فلسفى به شمار ميرود بلكه از مهمترين آنها است لذا حضرت استاد ( قده ) با تحليل معنى علم و اثبات وجود اصل علم كه حقيقتى است كاشف و روشنگر و با اثبات فعليت آنكه منزه از هرگونه قوه و استعداد مىباشد . ثابت نمود كه علم نحوهء وجود است نه از سنخ ماهيت و از قسم وجود مجرد است نه مادى و هيچگونه دگرگونى و تحول در آن راه ندارد ، نه دفعى و تدريجى ، نه بالطبع و نه بالقسر ، نه تكامل و نه تنازل و نه تحولهاى همسطح . يعنى هرگز صورت علمى افزايش يا كاهش نمىپذيرد گرچه عالم تكامل مىيابد و بررسى آنكه چگونه علم ثابت است و عالم كامل مىشود خارج از بحث كنونى است و نيز هيچ تغيرى
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 187
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٨٧