متعدد و متبائن خواهد بود و همچنين صلاح جهان ، متعدد و متبائن مىشود ، زيرا غير از مبدء جهان چيزى به نام قانون يا مصلحت يا نظام احسن و . . . وجود ندارد تا اينكه مبدء عالم كارهاى خود برابر آنها تنظيم كند بلكه تمام اين امور ناشى از مبدء عالم و مستفاد از متن كار مبدء جهان خواهد بود و چون مبداء عالم متعدد و متبائن فرض شد ، صلاح عالم نيز متعدد و متبائن مىشود و نيز نظام احسنى كه ناشى از هركدام آنها باشد مبائن با نظام احسنى است كه از ديگرى صادر خواهد شد و چون قانون تابع ذات مبدء و مستفاد از متن كار مبدء عالم است هرگز نمىتوان گفت كه مبدء عالم كار خود را برابر قانون عقلى و مانند آن انجام دهد تا سرانجام در صورت تعدد مبدء عالم ، وحدت قانون يا مصلحت يا نظام احسن راهگشاى نظم همگانى جهان آفرينش باشد يعنى اگر دو مبدء براى عالم فرض شوند دو حقيقت خواهند بود و در نتيجه دو قانون وجود خواهد داشت ، پس هرگز التيامى در جهان خلقت پيدا نمىشود و اگر اين برهان يقينى درست بررسى شود نيازى به استمداد از برهان توارد چند علت بر معلول واحد نيست و جائى براى اشكال گذشته هم نخواهد ماند و تفصيل اين برهان در نشريهء معارف جعفرى منعكس شده است و تحصيل آن در تفسير قيم - الميزان - آمده است . ( ج 14 ص 290 الى 292 )
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٨٦