7 - روش تحليلى حضرت استاد ( قده ) بررسى كامل موضوعات فلسفى بود و تا تصور صحيحى از موضوع مسئله به دست نمىآورد ، هرگز وارد بحث نمىشد و به اثبات يا نفى آن نمىپرداخت و مىفرمود :
بسيارى از پيچيدگيهاى مسائل فلسفى مولود عدم بررسى كامل پيرامون موضوع محل بحث است و چون مباحث عقلى مدار واقعيتهاى خارجى دور مىزند اگر يك موضوعى به دقت تصور شود بسيارى از لوازم و ملزومات و ملازمات آن آشكار خواهد شد و در نتيجه استدلال به ثبوت آنها براى موضوع مسئله سهل مىباشد ، بنابراين تصور نظرى در مسائل فلسفى بيش از تصديق نظرى است ، چون اگر موضوع قضيه كاملا ادراك شود پيوند لوازم آن و ملازمات وى به آسانى روشن مىشود و سر اينكه محمولات گوناگونى بر يك موضوع مترتب مىگردد و هرگروهى از صاحبنظران حكم خاص و اثر مخصوصى را بر همان موضوع واحد حمل مىكنند و در يك مسئله عقايد فراوانى مطرح مىشود ، اين است كه هركدام از آن موضوع برداشت خاصى داشته و دارند و هرگروه كه تصور آنان در آن موضوع صحيحتر بود ، اثرى را بر او حمل مىكنند كه به حال آن موضوع مناسبتر و كاملا درخور او باشد .
و مىفرمود :
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٦١