قرآن نردبان معارف است ، هركس از اين دستور استوار الهى ، از اين منطق وحى ، از اين مأدبة اللّه ، به هر اندازه بهره برده است و درجات قرآن شده است ، به همان اندازه انسان است و به همان اندازه بهشتى ؛ بلكه بهشت است ، در روز قيامت به او مىگويند : اقرأ و ارق .
درجات ، اشاره به صعود انسان دارد ، انسان كه بالا مىرود درجات را مىپيمايد ، دركات در مقابل درجات است كه به سقوط و هبوط انسان اشاره دارد ، انسان كه پائين مىآيد دركات را طى مىكند ، لذا جهنم را دركات است .
خداوند سبحان ، انسان را كه در قرآن بالا مىبرد ، درجات تعبير مىكند
« وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ »
« 1 »
« هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ »
« 2 »
« فَأُولئِكَ لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى »
« 3 » و فرمود :
« إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ »
« 4 »
عدد آيات قرآن چندتا است ، كه درجات بهشت به عدد آيات قرآنست ؟
قرآن يكصد و چهارده سوره است و آيات آن را شش هزار و ششصد و اندى گفتهاند . و لكن قرآن را عوالم است ، يك عالم آن قرآن كتبى است ، و آن همين قرآنست كه بر روى دست مىگيريم و مىگشائيم و با زبان و دهن و صوت و لفظ اينجا ، يعنى عالم مادّه و نشأه عنصرى قرائت مىكنيم ، و چون صورتى در زير دارد ، آنچه در بالاستى ، همانطور كه هر ذره را عوالم است كه :
« إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ »
« 5 » آن قرآنى كه كتاب مكنون است در لوح محفوظ است :
« لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ »
« 6 » آن قرآنى است كه از مقام شامخ اسماء و صفات الهى از خزائن ربوبى از ملكوت عالم تنزل پيدا كرده تا به
هامش
( 1 ) . مجادله / 12 .
( 2 ) . آل عمران / 164 .
( 3 ) . طه / 76 .
( 4 ) . نساء / 145 .
( 5 ) . حجر / 22 .
( 6 ) . واقعه / 79 .