مقدار طول و عرض جغرافيائى آن دو در كتب مربوطه مختلف است و بر يك مقدار ثابت ضبط نشده است ، ظاهرا اين اختلاف بايد به علت نوسان ميدان قطب مغناطيسى زمين بوده باشد كه گفته آمد . غرض ما در اين تنبيه توجه بيشتر به اين چند مطلب ياد شده در پيرامون قطب مغناطيسى بوده است كه به رشته نوشته در آمده است .
در ماده « قطب نما » از لغت نامه آمده است كه :
اساس علمى استفاده از قطب نما : ميدان مغناطيسى زمين ميدانى است كه اطراف كره زمين بدون وجود هرگونه آهن ربا يا جريان الكتريك وجود دارد .
ميدان مغناطيسى زمين را ميتوان به ميدان يك آهن ربا تشبيه كرد كه قطب شمال در نزديكى قطب جنوب جغرافيائى ، و قطب جنوب آن در نزديكى قطب شمال جغرافيائى قرار دارد .
مختصات جغرافيائى اين دو قطب عبارتند از : عرض شمالى 70 ، طول غربى 96 40 ، عرض جنوبى 73 20 ، طول شرقى 140 .
اين دو نقطه در شمال و جنوب مغناطيسى امتداد ميدان مغناطيسى را در هر نقطه به وسيله دو زاويه كه به ميل و انحراف موسوم اند تعيين مىكند ، انحراف زاويه ايست ك ه تصوير افقى ميدان با نصف النهار جغرافيائى تشكيل مىدهد . انحراف ممكن است شرقى يا غربى باشد . ميل زاويه ايست كه ميدان مغناطيسى با سطح افقى تشكيل مىدهد . انحراف ممكن است شرقى يا غربى باشد . ميل زاويه ايست كه ميدان مغناطيسى با سطح افقى تشكيل مى دهند . چنانچه ميدان به سمت زير سطح افقى متوجه باشد ميل را مثبت ، و چنانچه به سمت بالاى آن متوجه باشد ميل را منفى گويند .
ميل و انحراف يك نقطه از سطح زمين در تمام مواقع يكسان نيست و تغيير مىكند ، بعضى از اين تغييرات منظم و دائمى هستند و پاره اى اتفاقى .
چون ميل و انحراف نقاط مختلف زمين را تعيين كرده نقاطى را كه داراى ميل با انحرافى مشتركند بهم وصل كنيم دو رشته منحنى به نام منحنى هاى ايزوكلين (
IsocliNes )
به معنى منحنى با ميل مساوى يا هم ميل ، وايزگن
IsogNes ) )
به معنى منحنى با انحراف مساوى يا باهم انحراف بدست مى آيد .