باشد خط سمت قبله را به آسانى مىشود مشخص كرد .
بدان كه اصرار و ابرام ما در عدم اعتماد به قطب نما ، مربوط به قطب نماهاى معمولى و قديمى است كه عقربه آنها به سمت قطب مغناطيسى زمين قرار مى گيرد ، و با اين خط سمت مغناطيسى با توجه به مقدار درجات انحراف مكه از جنوب يا شمال ، خط سمت قبله مشخص نمى شود ، زيرا كه آن درجات از جنوب و شمال جغرافيائى است نه مغناطيسى . مثلا همان قطب نما به نام « آيينه گيتى نما » كه وصف آن در درس 95 گفته آمد ، درجات انحراف بسيارى از بلاد در درون و بيرون آن حك شده است كه پس از قرار عقربه قطب نما بدان مقدار از نقطه جنوب يا شمال بسوى مغرب يا مشرق ، نقطه سمت قبله و خط سمت آن خواهد بود ، و حال اين كه دستورى ناتمام است زيرا كه عقربه قطب نما به سمت قطب مغناطيسى است نه به سمت قطب جغرافيائى ، و چه بسيار از بلاد و نقاط كه داراى زاويه انحراف مغناطيسى بوده باشند ، و قطب شمال مغناطيسى متجاوز از يكهزار ميل در جنوب قطب شمال جغرافيائى از آن فاصله دارد ، و محل فعلى آن تقريبا در 73 درجه عرض شمالى و صد درجه طول غربى گرينويچ واقع شده است كه در نتيجه در نقاط مختلف زمين انحرافاتى به مقدار صفر تا 180 درجه شرقى يا غربى بين دو جهت جغرافيائى و مغناطيسى موجود است . در تهران در محلى با طول جغرافيائى 51 22 9 ، و عرض جغرافيائى 35 44 2 مقدار ميل مغناطيسى 3 46 9 به طرف مشرق و يا در حدود 4 درجه شرقى اندازه گيرى شده است . و بايد توجه داشت كه علاوه بر ميل مغناطيسى عوامل ديگر نيز از قبيل انواع فلزات و همچنين معادن زيرزمينى در انحراف عقربه مغناطيسى تأثير بسزا دارند .
قبله نماى رزم آرا :
آوازه قبله نماى رزم آرا را همه شنيده ايم و آن را مى شناسيم و به نحوه استفاده از آن آگاهيم . تيمسار سرتيپ حسينعلى رزم آرا رحمة الله عليه روزى ( 1 2 1356 ه . ش ) شخصا به تنهائى در قم بديدارم آمد ، و يك عدد قبله نما كه از